'Ik was mezelf kwijtgeraakt in seks en drugs'

De Brabantse rapper Deams werkt op zijn debuut met een aantal van de bekendste hiphoppioniers uit Amerika: „Ik wilde respect afdwingen.”

In het intronummer is het direct raak. Daar horen we DJ Premier van rapgroep Gang Starr uit New York, een van de belangrijkste hiphopproducers van de jaren negentig, en hij roept over een van zijn kenmerkend stompende hiphopbeats: „It’s been a long time coming!” Daarna feliciteert hij Deams met zijn officiële debuut, The Legacy EP.

DJ Premier is niet het enige hiphopzwaargewicht uit de VS op de EP van Deams, een rapper die opgroeide in het Brabantse dorp Prinsenbeek. Vrijwel al zijn gast-rappers stonden aan de basis van een stroming in hiphop. Chuck D (Public Enemy) als grondlegger van de maatschappijkritische protestrap; Ice T als pionier van gangsta rap; Big Daddy Kane als pionier van de zelfverzekerde, ontspannen rapstijl die sterren als Jay-Z en The Notorious B.I.G. verder ontwikkelden. Daarom heet de EP The Legacy; ‘de nalatenschap’. De hoofdact zelf is echter bij het grote publiek vrijwel onbekend. Hoe kan het dat Howard ‘Deams’ van Sauers („mijn leeftijd is privé”), die voor het eerst een plaat uitbrengt, de nummers van zulke invloedrijke hiphopacts in zijn mobiele telefoon heeft staan?

Deams is een nationale hiphopveteraan. Voor de allereerste generatie hiphoppers in Nederland was breakdance hiphop, en hiphop breakdance; Deams was een van de pioniers die overstapte van dans naar rap. Op zijn klassieke debuutalbum Binnenlandse Funk uit 1998, rapt Extince: „In 1985 ontmoette ik Deams/ Hij was een van de eersten die ook de microfoontechniek beheersten.”

Deams was een fanatieke uitdrager van de prille hiphopcultuur en trok door het land om aan rapbattles mee te doen en naam te maken. Het was jarenlang zijn belangrijkste bron van inkomsten. Zijn raps stonden bol van de opschepperij. Deams: „Ik wilde respect afdwingen; de mensen in de Randstad laten weten hoe goed ik was. Dat kon alleen live; niemand was nog bezig met platen maken.”

De hiphoppioniers die nu te horen zijn op zijn EP, kent Deams sinds eind jaren tachtig, toen hij regelmatig optrad in het voorprogramma van Amerikaanse rappers. Die waren in die tijd makkelijk te benaderen. Deams: „De scene was klein; ze hadden nog geen bodyguards bij zich en we deelden de passie voor hiphop.”

In de jaren tachtig vormde Deams een duo met Extince en rapte hij in de baanbrekende Utrechtse band Urban Dance Squad, voordat Rudeboy zijn plaats innam en met de band, die live hiphop en rock mixte, internationaal succes boekte. „Ik was de eerste rapper met een liveband. Ik trad op voor mensen die nog nooit een rapper hadden gezien”, zegt Deams. „Maar het was muzikaal niet echt mijn stijl. Het paste beter bij Rudeboy; ik hield meer van pure hiphop.”

Hij kwam al vroeg in zijn carrière in Amerika. Was in 1989 in The Bronx in New York, de bakermat van hiphop, op uitnodiging van Afrika Bambaataa, de man die als organisator van de zogeheten block party’s in die wijk, als dj die revolutionair muziekgenres mixte en als artiest (grootste hit: Planet Rock uit 1982) aan de wieg stond van de hiphopcultuur.

Afrika Bambaataa maakte Deams lid van zijn wereldwijde hiphopbeweging Zulu Nation. Later, in de vroege jaren negentig, stond Deams onder contract bij Guru en Premier van het toen razend populaire Gang Starr. Zijn poging in de VS een loopbaan op poten te zetten, strandde toen Deams het land wegens problemen met zijn werkvergunning moest verlaten. Hij bracht één single uit die door Guru geproduceerd was; Mad Game, met een videoclip waarin hij op de achterbank van een limousine pornoactrice Heather Hunter van zich af moest houden. Deams, met ironisch lachje. „Ik werd in Amerika zelfs op Playboy Channel gedraaid; er was toen nog niet zoveel naakt in rapclips.”

Daarna werd het stil rondom Deams, terwijl hiphop in Nederland de mainstream veroverde. „Het waren donkere jaren”, zegt Deams nu. „Ik was mezelf kwijtgeraakt in seks, drugs en drank. Ik had geen enkele drive meer.” Vijf jaar geleden raakte hij er bovenop. Naast zijn vaste baan als jongerenwerker in Amsterdam-Zuidoost, focust hij zich weer op muziek.

The Legacy is zijn eerbetoon aan de pioniers die hiphop groot maakten. Maar het is, juist doordat al die hiphoplegendes (gratis) meedoen, ook een manier om zelf weer een positie in te nemen. De nummers zijn rauw, met hard pompende beats, stevige scratches, warme samples en teksten die teruggrijpen op een roemrucht verleden. Deams rapt, in een accent waar zijn Surinaams-Nederlandse wortels doorheen schemeren: „I’m highly decorated with invisible medals.”

Optreden 14/11 De Meester Almere met ‘Dutch Hip Hop Legends’

Meer over de muziek van Deam op deamsmusic.com