Geen verkiezingen, Palestijns bestuur verbrokkelt

Langzaam stort de Palestijnse Autoriteit in. Gisteren werd besloten dat er geen verkiezingen komen. President Abbas’ gezag is tanende.

„Kunt u me verstaan? Geen verkiezingen!”, roept Hanna Nasser in de microfoon tijdens een chaotische persconferentie. „Het lukt ons niet”, zegt de Palestijnse politicus, voorzitter van het centrale verkiezingscomité in Ramallah, op de bezette Westelijke Jordaanoever. „We hebben gedaan wat we konden, maar we krijgen Hamas niet zover dat het met Fatah wil samenwerken. Ik lever mijn opdracht in.”

Op 24 januari zouden de Palestijnen in de Gazastrook, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem een nieuw parlement en een nieuwe president kiezen. President Abbas schreef de verkiezingen uit om zijn rivalen van Hamas, die de Gazastrook besturen, voor het blok te zetten: in januari doen jullie weer met ons mee. Hamas gaf geen krimp, en Abbas’ opzet mislukte. De impasse duurt voort, zowel intern als in het vredesproces met Israël.

Het gezag van de Palestijnse president Abbas (74) is tanende. Abbas’ termijn was al in januari verstreken. Van een functionerende democratie is geen sprake meer. De PLC, het Palestijnse equivalent van een parlement, is ontbonden. Abbas verloor de greep op de Gazastrook in 2007, toen Hamas er de alleenheerschappij veroverde. Abbas regeert de Westelijke Jordaanoever per decreet. Deze week maakte hij van de herdenking van de dood van zijn voorganger Arafat grote pro-Abbasdemonstraties in Ramallah en Jenin.

Deze demonstraties kunnen niet verbloemen dat zijn positie onmogelijk begint te worden. Gesteund door de Verenigde Staten en Israël, omdat hij openlijk geweld afzwoer als middel om vrede met Israël te bereiken. Gefrustreerd en vernederd door diezelfde partijen, die hem als een windvaan laten meebuigen.

„Verkeerspolitie. Dat is de Palestijnse Autoriteit”, zegt Ramzi Khader (21), Fatah-aanhanger en computerprogrammeur. Hij wijst naar de talloze agenten die het drukke verkeer in het centrum van Ramallah regelen. „Onze president heeft geen principes. Er komt nooit een Palestijnse staat als hij blijft zitten. Hij heeft onze principes verloochend.” Zijn vriend Mustapha (21): „De bezetting gaat door. De nederzettingen. De vernederingen, alles. En wat doet Abbas? Die gaat met (de Israëlische premier) Netanyahu op de foto.”

Een vriend van Abbas, onderhandelaar Saeb Erekat, sneed eerder deze week een taboe aan. De Palestijnse Autoriteit, zei hij, staat op het punt van instorten. Als Abbas echt vertrekt, zoals hij vorige week aankondigde, dan houdt de Palestijnse Autoriteit feitelijk op te bestaan. „Dit alles gaat niet over de vraag wie hem dan vervangt. Het betekent dat wij allemaal vertrekken. Denk je dat iemand achterblijft als hij weggaat?”

Erekat heeft gelijk als hij zegt dat de Palestijnse Autoriteit niet veel meer voorstelt, zegt Abbas’ voormalige vertrouweling Diana Buttu, nu politiek analist. Wat in de jaren negentig door de internationale gemeenschap bedoeld was als de kern van een toekomstige Palestijnse staat, is volgens haar een kleine kliek corrupte oude mannen geworden, zoals Abbas, Erekat en premier Salam Fayyad. „Omdat het politieke doel, een Palestijnse staat, onhaalbaar lijkt, is het een groep geworden die alleen zichzelf in stand houdt.”

Abbas, zegt Buttu, weet inmiddels ook dat het zogenaamde vredesproces nergens toe leidt. „De Palestijnse Autoriteit is verworden tot een levenloos geheel. Abbas dient alleen nog het belang van zijn partijgenoten die hem steunen, al zijn dat er steeds minder.” Volgens Buttu was Abbas oprecht toen hij zijn toekomstige terugtreden aankondigde. Ze ontmoette hem onlangs in New York, vlak nadat hij de hand had geschud van Netanyahu en president Obama. „Zijn ogen staan dof, hij voelt zich door iedereen verraden.”

Twee ministers zijn onlangs uit onvrede met Abbas teruggetreden, minister Hatem Abdel Kader van Jeruzalem-zaken en Basem Khoury van Economische Zaken. Khoury zei deze week dat hij verbitterd is geraakt. „We zitten op dood spoor. De Palestijnen zijn verdeeld en Israël heeft op korte termijn belang bij deze status quo. Het kan doen wat het wil.”

Maar de vooruitzichten voor Israël zijn op lange termijn somber, zegt Buttu. „Als de groep rond Abbas de greep op de gebeurtenissen verliest, kan er van alles gebeuren. Niemand heeft een scenario voorhanden. Maar het is waarschijnlijk dat er Palestijnse leiders opstaan die niet langer actie tegen de Israëlische bezetting afzweren.”