De ezelsbrugkampioen

Bij de World Memory Championships draait het om lange reeksen getallen en abstracte plaatjes onthouden.

„Bij meer horizontale lijnen denk ik aan luxaflex.”

„Uw tijd gaat nu in”, roept een van de organisatoren van de achttiende Wereldkampioenschappen Geheugen, dit jaar in een Londens hotel. Een zestigtal gegadigden uit zeventien landen buigt zich in stilte over zeven pagina’s met 25 rijen van dertig willekeurig gerangschikte cijfers, louter bestaand uit nullen en enen. De kunst is deze binaire reeks even later uit het hoofd correct op papier te reproduceren.

Tien disciplines tellen de kampioenschappen, die gisteren begonnen en nog tot morgen duren. Eerder hebben de kandidaten al 250 genummerde maar sterk op elkaar gelijkende abstracte figuren, gerangschikt in rijen van vijf, moeten herkennen in een andere volgorde. Later zullen ze onder meer nog gesproken nummers moeten herhalen.

De recordhouder op dat laatste onderdeel is de Duitse chemicus dr. Günter Karsten (48), die het heeft gepresteerd een getal van 202 cijfers correct te reproduceren. Diezelfde Karsten gaat na de eerste twee onderdelen van het programma ook aan de leiding.

Hij moet het opnemen tegen veel begaafde schoolkinderen, uit China, Oman, Duitsland en Groot-Brittannië. Een van hen is een blond jongetje, de tien jaar oude Konstantin Skuda uit Berlijn. „Hij is de regerende wereldkampioen voor kinderen onder de twaalf”, zegt zijn vader Jörg trots. Heeft hij zich lang voorbereid op dit evenement? „Nee”, zegt Konstantin, die een paar klassen op school heeft overgeslagen, lachend: „Geen tijd voor gehad.”

Sommigen zijn geneigd het uit het hoofd leren van lange reeksen getallen of abstracte figuren af te doen als een zinloze bezigheid. Er zijn tegenwoordig immers allerlei hulpmiddelen om bijvoorbeeld telefoonnummers op te slaan en snel op te zoeken.

Chris Day, Secretaris van de Wereldraad voor Geheugensporten vindt het kwalijk dat het geheugen daardoor wordt verwaarloosd. „De machines beroven ons van ons brein. Als we dat niet gebruiken verliezen we het. Het is net als met ons lichaam: als je niet aan lichaamsbeweging doet, blijf je niet fit. Je moet het geheugen stimuleren door het op de proef te stellen. In landen als Duitsland en China begrijpen ze dat, maar in ons land moeten ze nog wakker worden.”

Dat neemt niet weg dat de huidige wereldkampioen Ben Pridmore, accountant bij het drogisterijbedrijf Boots, een Brit is. Hij won de titel vorig jaar in Bahrein. In tegenstelling tot de jonge Skuda zegt hij zich wél serieus te hebben voorbereid. Maar onder de eerste tien bevindt hij zich na twee programmaonderdelen niet.

En dat terwijl ‘namen en plaatsen’, het onderdeel waartegen hij het meest opziet, nog moet komen. „Ik ben sterk in getallen, maar namen vergeet ik vaak”, bekent Pridmore. „Ook van mensen”, voegt hij er lachend aan toe. „Veel mensen vinden me een zonderling, maar ik beleef heel veel plezier aan het trainen van mijn geheugen.”

Als een pater familias in Londen treedt Tony Busan op, een 67-jarige Brit die 18 jaar geleden de aanzet gaf tot de eerste wereldkampioenschappen geheugen. Buzan ontwikkelde technieken om het geheugen beter te benutten in het besef dat dit wellicht het meest vitale deel van het menselijke brein is. „Als je je niks kunt herinneren, ben je dood”, zegt hij.

Buzan besefte al als student dat hij zijn brein meer moest prikkelen om allerlei dingen te onthouden. Daarom schakelde hij ertoe over zijn aantekeningen in meerdere kleuren vast te leggen. „Als je alleen maar blauw of zwart gebruikt, is dat te monotoon. Dan schakelt je brein zichzelf uit”, zegt hij. Later werd Buzan een van de pioniers van ‘mind mapping’, een methode om dingen te onthouden door vrije associatie met andere dingen. Naar eigen zeggen wordt zijn eigen geheugen nog altijd beter. Buzan: „Zelfs als je in de negentig bent, kun je je geheugen nog verbeteren.”

Ook de deelnemers aan de wereldkampioenschappen maken gebruik van allerlei ezelsbruggetjes. „Als er bij de abstracte figuren een afbeelding iets naar links uitsteekt, noem ik dat een konijn”, vertelt de Amerikaanse deelnemer Ronnie White. „Bij meer horizontale lijnen, denk ik aan luxaflex en bij verticale lijnen aan raketten.” Ook getallencombinaties associëren de deelnemers vaak met één begrip.

Ook Nederland telt een deelnemer: Rick de Jong, een 40-jarige griffier bij de rechtbank in Den Bosch.Hij is half Amerikaans en is via zijn Amerikaanse connectie met de geheugencompetitie in aanraking gekomen. Hij is niet meer dan een middenmoter, maar dat deert hem niet. „Ik vind het zo leuk dat ik er min of meer aan verslaafd ben geraakt.”

Volg de verrichtingen van de kandidaten via www.worldmemorychampionships.com