Coalitie durft bouwvakker in ogen te kijken

Het kabinet wil zo’n zestig projecten versnellen om de crisis het hoofd te bieden. De Kamer is voor. CDA en VVD willen zelfs nog veel projecten toevoegen, bleek vannacht in de Kamer.

Is de Crisis- en herstelwet bedoeld om de recessie te bestrijden of om omstreden projecten erdoorheen te drukken? De partijen in de Tweede Kamer kwamen er gisteren in een urenlang debat niet uit. Premier Balkenende kende geen twijfels: „We gaan duizenden mensen aan het werk houden die anders werkloos thuis zouden komen te zitten.”

Met de wet in de hand wil het kabinet bijna zestig projecten versnellen, zoals wegen, woningen, sluizen en windmolenparken. Procedures worden korter, onderzoek naar alternatieven geschrapt, en beroepsmogelijkheden ingeperkt. De crisiswet moet volgens het kabinet de recessie bestrijden en werkgelegenheid behouden. In januari wordt de wet, die tot 2014 loopt, van kracht. De Tweede en Eerste Kamer moeten er nog wel mee instemmen.

In een debat dat tot diep in de nacht duurde bleek dat het wetsvoorstel op een grote meerderheid kan rekenen. Coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie en oppositiepartij VVD zijn voor. „Van politiek idee naar wet in negen maanden tijd. Mijn complimenten”, aldus Kamerlid Ger Koopmans (CDA). Hij voorziet „tientallen miljarden investeringen” die naar voren worden gehaald. „Elke bouwvakker die we met deze wet kunnen helpen, kijk ik met plezier in de ogen.”

Het CDA wil 12 extra projecten in de wet opnemen, de VVD wil nog veel meer projecten toevoegen. Beide partijen zijn zo tevreden over de wet, dat ze deze permanent wil maken, maar daarvoor is onvoldoende steun in de Kamer. De VVD wil verder dat de natuur- en milieuwetgeving veel steviger wordt aangepakt omdat „Nederland op slot zit”.

Lijnrecht tegenover dit enthousiasme stond de felle kritiek van de andere partijen. GroenLinks, SP en D66 vinden dat het kabinet onder het mom van de crisiswet allerlei omstreden projecten probeert door te drukken. Het kabinet maakt „misbruik” van de wet, vond SP-kamerlid Emile Roemer. „Spierballenpolitiek”, zei Kees Vendrik (GroenLinks). Hij wil juist projecten uit de wet schrappen, zoals de A4 Midden Delfland en de uitbreiding van de vliegvelden in Eindhoven, Lelystad en Twente. Boris van der Ham (D66) zei gekscherend dat de wet beter kan worden omgedoopt tot „profileerwet” of „afrekenwet”.

Volgens de partijen wordt er geen extra geld in de economie gepompt. Het geld wordt alleen op een eerder moment besteed. En dus zijn de werkgelegenheidseffecten onduidelijk, vond de SP. Roemer: „Als we projecten naar voren halen, creëren we dan geen uitgestelde werkloosheid?”

De oppositie waarschuwde ook, net als veel experts vorige maand, dat de wet weleens weinig tijdwinst en juist meer vertraging kan opleveren, onder meer omdat jurisprudentie ontbreekt en veel zaken aan het Europees Hof zullen worden voorgelegd. Ook de kritiek van de Raad van State dat de wet te laat komt om de crisis te bestrijden, werd door de oppositie omarmd. Volgens D66 is de wet dan ook „een versnellingswet, die los staat van de crisis”.

De PvdA vond dat juist helemaal niet erg. Kamerlid Diederik Samsom: „Deze wet zorgt ervoor dat besluiten over plannen sneller worden genomen. Niets meer, maar ook niets minder.” Samsom zei niets te snappen van de „zure reacties” en „het chagrijn” over de wet. „Trage of totaal vastgelopen besluitvorming is zo’n beetje ergernis nummer 1 in Nederland.”

Premier Jan Peter Balkenende is ervan overtuigd dat de wet banen oplevert. „De stroperigheid doorbreken is het middel, maar het gaat uiteindelijk om de effecten. Ik hoor overal in het land van bestuurders en de bouwwereld: deze wet gaat helpen.” Balkenende zei niet te aarzelen projecten toe te voegen als dat nodig mocht zijn.

Het debat wordt waarschijnlijk maandag voortgezet. De Kamer heeft tientallen amendementen in voorbereiding waarover ook volgende week wordt gestemd. Het kabinet wil de wet zo snel mogelijk door de Kamer loodsen.