Obama's besluit is afhankelijk van opstelling Karzai

De ambassadeur van de VS in Kabul vindt het sturen van extra troepen zinloos, zolang president Karzai geen betrouwbaarder partner is.

Oorspronkelijk waren er vijf bijeenkomsten tussen president Obama en zijn veiligheidsteam gepland om de Amerikaanse strategie voor Afghanistan te bepalen. Gisteren, in de achtste vergadering, werd duidelijk dat Obama nog ontevreden is over de voorliggende opties en nadere uitwerking verlangt. Tegelijk werd de besluitvorming opgeschud door twee ambtsberichten van de Amerikaanse ambassadeur in Kabul, wiens inbreng radicaal afwijkt van wat tot nu toe was besproken.

Obama buigt zich sinds begin oktober over het verzoek van de commandant in Afghanistan, generaal Stanley McChrystal, voor 40.000 extra militairen. Als die er niet snel komen is mislukking van de missie „waarschijnlijk”, denkt McChrystal. De gisteren naar de Amerikaanse pers uitgelekte visie van ambassadeur Karl Eikenberry, voorheen commandant van de Amerikaanse troepen in Afghanistan, staat daar lijnrecht tegenover: zolang de Afghaanse president Karzai geen ernst maakt met bestrijding van de corruptie en het bestuur niet verbetert is troepenuitbreiding zinloos, schreef hij.

Obama weet dat hij voor het welslagen van de Amerikaanse doelstelling in Afghanistan (voorkomen dat Al-Qaeda zich daar weer vrijelijk kan vestigen) afhankelijk is van het vertrouwen van de Afghaanse bevolking in haar regering. Maar president Karzai heeft na zijn ‘herverkiezing’ weinig bemoedigende signalen afgegeven. Hij heeft wel aangekondigd de corruptie binnen de overheid te zullen aanpakken, maar geen concrete maatregelen genoemd.

In een interview met de Amerikaanse omroep PBS liet hij zich deze week negatief uit over de westerse missies, die volgens hem alleen uit eigenbelang in Afghanistan zijn. En hij serveerde de missie van de Verenigde Naties af door te zeggen dat Afghanistan de medewerkers die om veiligheidsredenen geëvacueerd zijn niet zal missen. Karzai straalt kortom weinig inspiratie uit voor een president die voor een taak als de zijne staat.

Uitgekeken wordt nu naar de samenstelling van zijn kabinet en de verdeling van adviseursposten. Als hij corrupte ministers niet herbenoemt en de krijgsheren met wie hij allianties sloot voor zijn herverkiezing weer laat vallen kan hij een deel van het vertrouwen terugwinnen bij de bevolking en in westerse hoofdsteden.

Het Witte Huis bracht gisteren na de vergadering een verklaring uit waarin Eikenberry’s zorgen doorklonken: „De president vindt dat we aan de Afghaanse regering moeten duidelijk maken dat onze toewijding niet oneindig is. Na jaren van aanzienlijke investering door het Amerikaanse volk moet het bestuur in Afghanistan binnen een redelijke termijn verbeteren.” Vorige week had de Britse premier Brown zich al in krachtiger termen uitgesproken: „Ik ben niet bereid de levens van Britse mannen en vrouwen in gevaar te brengen voor een regering die niet in verzet komt tegen corruptie.”

Over de bijeenkomsten in het Witte Huis wordt weinig officieel bekendgemaakt, maar duidelijk is inmiddels dat er vier opties besproken zijn. Volgens het meest bescheiden scenario gaan er 10.000 tot 15.000 militairen naar Afghanistan, van wie het merendeel het Afghaanse leger opleidt en de rest wordt ingezet voor antiterreuroperaties. De tweede optie is 20.000 militairen, die vooral de drukke bevolkingscentra moeten beveiligen. Dan is er de mogelijkheid om volledig tegemoet te komen aan McChrystals verzoek van 40.000 militairen die de bevolking moet beschermen en leger en politie opleiden. Volgens de vierde optie worden 30.000 Amerikanen uitgezonden, eventueel aangevuld met 5.000 tot 10.000 militairen van Europese bondgenoten.

Obama heeft gisteren alle vier de opties afgewezen, meldt een anonieme regeringsfunctionaris aan persbureaus, onder andere omdat hij duidelijker wil weten wanneer het werk van de Amerikanen kan worden overgedragen aan de Afghaanse veiligheidsdiensten.

Binnen het veiligheidsteam bestaan meningsverschillen over de te volgen koers, maar in de afgelopen weken leken de leden het er wel over eens dat de missie hoe dan ook moet worden uitgebreid. Onduidelijk is of Eikenberry’s oproep tot terughoudendheid dat zal veranderen. De BBC heeft vernomen dat McChrystal woedend is.

Een interactieve kaart van de opstand in Afghanistan en Pakistan staat op nrc.nl/Afghanistan