Kamer zoekt met Klink naar twaalf miljard

Het debat over de zorgbegroting ging vooral over de 12 miljard die bezuinigd moet worden. Regelingen die zorgkosten van burgers compenseren gaan op de schop.

De behandeling van de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in de Tweede Kamer was dit jaar uitzonderlijk. Het ging de afgelopen twee dagen niet zozeer over het huishoudboekje voor 2010, maar over de ongekende bezuinigingen die de gezondheidszorg staan te wachten. Ambtelijke werkgroepen kijken hoe de hele overheid 20 procent kan besparen. Voor de zorg (totaal circa 60 miljard) betekent dat zo’n 12 miljard euro.

De Kamerfracties zeiden minister Klink (CDA) en staatssecretaris Bussemaker (PvdA) waar het heen moet. Het CDA vindt dat de bezuiniging „enorme kansen” biedt. Verbetering van de kwaliteit van de zorg zou de doelmatigheid vergroten. Het is precies de strategie van Klink: een betere begeleiding van chronisch zieken vermindert het aantal complicaties. De rekenmeesters van het Centraal Planbureau hebben echter grote twijfels of het geld oplevert.

Kamerlid De Vries (CDA) wil burgers aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid. Het „ondoorzichtige woud” van compensatieregelingen en eigen bijdragen moet op de schop. Daar hoort ook de – door het CDA zelf bedachte – zorgtoeslag bij, waarop 85 procent van de volwassenen straks een beroep kan doen.

Dat was goed nieuws voor PvdA, SP en GroenLinks. Zij willen af van de „bureaucratische zorgtoeslag” en het eigen risico en bepleiten een inkomensafhankelijke zorgpremie. De PvdA vroeg de regering de effecten ervan te onderzoeken.

Klink denkt te besparen met verdere liberalisering. Ziekenhuizen zouden volgens de Zorgautoriteit al in 2011 het oude budgetsysteem moeten vervangen voor volledige marktwerking. Het riep bij GroenLinks de vraag op waarom de minister daarin blijft geloven. Het zou alleen maar hebben geleid tot duurdere zorg omdat artsen hun eigen inkomen nu kunnen verhogen door meer te doen. De zorgkosten van burgers, zei Kamerlid Sap (GroenLinks) zijn de afgelopen jaren met 12 procent gestegen.

Ook de PvdA heeft sterke twijfels over de vermeende voordelen van de marktwerking. Van de regeringspartij mag de marktwerking alleen groeien als die niet leidt tot meer behandelingen en hogere kosten. Verzekeraars maken hun nieuwe taak als inkopers van goede en efficiënte zorg niet waar, volgens Kamerlid Van der Veen (PvdA).

De vier oligopolies die op de zorgverzekeringsmarkt zijn overgebleven, concurreren nauwelijks met elkaar: ze onderscheiden zich maar weinig en bieden allemaal vergelijkbare polissen. Verzekerden wisselen ook bijna niet van verzekeraar, terwijl het de bedoeling was dat de angst daarvoor de verzekeraar juist tot de beste prestaties zou aanzetten.

Klink gaf toe dat dit beter moet. Ook spreekt hij steeds vaker zijn zorgen uit over artsen die patiënten „overbehandelen”. Als er competitie is tussen zorgverleners, ligt het risico van onnodige medicalisering altijd op de loer, zei hij. Dat wil hij tegengaan met een financiering die niet het aantal verrichtingen maar de geleverde kwaliteit beloont. Teruggaan naar de oude budgetten voor ziekenhuizen is volgens Klink geen optie. Dat verlaagt de arbeidsproductiviteit. „Dan gaan we met elkaar de bietenbrug op. Temeer daar we over dertig jaar meer dan een kwart van de mensen op de arbeidsmarkt nodig hebben voor de zorg.”

Staatssecretaris Bussemaker, verantwoordelijk voor de ouderen- en gehandicaptenzorg (AWBZ), zegt net als Klink de burger niet te willen opzadelen met hogere kosten. Ook zij zoekt bezuinigingen in een betere organisatie. Ze ziet grote mogelijkheden in de werkwijze van de thuiszorgorganisatie Buurtzorg, die wijkverpleegkundigen veel verantwoordelijkheden geeft en hen verlost van papieren rompslomp. „Als de thuiszorg in zijn geheel zó zou werken, zou dat een voordeel opleveren van 2,7 miljard euro.”

De PVV, die goed aanvoelt dat de bezuinigingen de komende verkiezingen kunnen beïnvloeden, laakte bijna alle partijen omdat zij als „keiharde saneerders” meedenken over de vraag hoe er 12 miljard van de zorg af kan. Volgens Kamerlid Agema (PVV) kan er geen cent meer van de zorg af. De PVV wil de gezondheidzorg bevrijden van de managers en de overheid en stelde een experiment voor waarbij werknemers zonder directie hun zaakjes zelf bestieren.

Kamerlid Zijlstra (VVD) verbaasde zich over dit „linkse” plan van een „rechtse” partij. Dit idee voor „arbeiderszelfbestuur” kwam volgens hem regelrecht van Karl Marx. Klink en Bussemaker geven volgende week hun reactie op alle in moties verpakte voorstellen.