Focus op actieven bij beheer pensioen

De Nederlandse pensioenfondsen laten zich bij hun beleggingsbeleid primair leiden door de belangen van werkenden, niet door die van gepensioneerden. Dat is de conclusie van vier onderzoekers, van wie er twee werken bij de toezichthoudende De Nederlandsche Bank.

De uitkomsten zijn een steun in de rug voor de VVD en D66, die een wetsontwerp hebben ingediend om gepensioneerden een plaats en zeggenschap te geven in de besturen van de pensioenfondsen die voor complete bedrijfstakken werken, zoals zorg & welzijn en overheid & onderwijs.

De onderzoekers opperen dat de behartiging van de belangen van de werkenden te maken kan hebben met de samenstelling van de besturen van deze grote zogeheten bedrijfstakpensioenfondsen. Vertegenwoordigers van werkgevers en vakbonden maken daar de dienst uit. Zij „kunnen vooral geïnteresseerd zijn in het optimaliseren van de verwachte voordelen voor actieve deelnemers”, zeggen de onderzoekers.

De zeggenschap van gepensioneerden in de bedrijfstakpensioenfondsen als ABP, Zorg & Welzijn, Bouwnijverheid en de fondsen in de metaalsector is al jaren een politieke splijtzwam. Een Kamermeerderheid voor vertegenwoordiging van ouderen in de besturen was er tot nu toe nooit. De vakbonden zijn mordicus tegen, omdat zij vinden dat zij zowel werkenden als gepensioneerden vertegenwoordigen.

In reactie op het wetsontwerp van VVD en D66 kwamen de coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie in september bij de eerste bespreking met een motie waarin werkgevers en vakbonden worden opgeroepen met de ouderenorganisaties te gaan praten. De uitkomst zou een duurzame verankering van medezeggenschap van „alle betrokkenen” moeten zijn, waarin de „diversiteit, zoals jong/oud en man/vrouw, van de bestuurders gewaarborgd” is. De uitkomsten van het overleg zijn nog niet duidelijk.

In hun onderzoek suggereren Jacob Bikker en Dirk Broeders (beiden DNB) en David Hollanders en Eduard Ponds dat pensioenfondsen door hun oriëntatie op werkenden meer in aandelen beleggen. Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op en dat drukt de pensioenpremies die werkgevers en werknemers betalen.

De keerzijde is dat aandelenbeleggingen ook hogere risico’s hebben, zodat de pensioenwereld dit decennium twee keer in ernstige problemen kwam, waarna premies verhoogd werden en pensioenen bevroren. De onderzoekers pleiten voor aparte beleggingsregels voor specifieke leeftijdsgroepen.

Meer over pensioenen op nrc.nl/pensioenen