Bijlmerbajes schendt rechten gevangenen

bijlmerbajesArbeidsactiviteiten in de Bijlmerbajes vallen structureel uit en de bibliotheek is vaak dicht, zegt de Inspectie voor de Sanctietoepassing. ‘Het is een zorgelijke situatie.’

Anderhalf jaar geleden berichtte NRC Handelsblad dat de rust in de Amsterdamse Bijlmerbajes was teruggekeerd. Lees hier het artikel, dat verscheen nadat gevangenen meerdere malen in opstand waren gekomen tegen de versobering van het gevangenisregime.

Dat hield in: meer tijd in de cel, minder tijd om te sporten, te luchten en deel te nemen aan resocialisatieprogramma’s en activiteiten. De protesten van gedetineerden, die bijvoorbeeld weigerden na het luchten terug te keren naar hun cel, zorgden voor veel onrust. Ook de gevangenbewaarders trokken aan de bel. Zij vreesden voor hun veiligheid en waarschuwden dat de situatie ‘ieder moment kon escaleren’.

Lees deze informatie om een idee te krijgen van een gemiddelde dag in de gevangenis.  In 2004 heeft toenmalig minister van Justitie Donner het gevangenisregime versoberd. Hij wilde hiermee 240 miljoen euro bezuinigen. Ging de celdeur voorheen tussen acht en negen ‘s avonds dicht, sinds gevangenissen kantoortijden aanhouden is de deur van vijf uur ‘s middags tot de volgende ochtend acht uur op slot. In het weekend worden de gedetineerden een uur later ‘ingesloten’. Al met al brengen gevangenen zo’n vijftien uur per week langer door op hun cel. Daar kunnen ze tegen betaling een eigen tv krijgen.

Medio 2009 is het opnieuw onrustig in de Bijlmerbajes. Tweede Kamerlid Krista van Velzen (SP) stelde hierover onlangs nog vragen aan staatssecretaris Albayrak (Justitie, PvdA). Gisteren concludeerde de Inspectie voor de Sanctietoepassing in een onderzoek dat het dagprogramma voor gedetineerden in de Bijlmerbajes nog altijd tekortschiet. Arbeidsactiviteiten vallen structureel uit en de bibliotheek is vaak niet open. Daardoor worden de wettelijke rechten van gedetineerden geschonden. Verder constateert de inspectie dat de gevangenbewaarders onvoldoende worden aangestuurd op het strikt naleven van dienstinstructies en protocollen. Alhoewel het integriteitsbeleid sinds 2005 is verbeterd, spreekt de inspectie al met al van ‘een zorgelijke situatie [...] die niet langer kan en mag voortduren’.

Albayrak noemt de geconstateerde tekortkomingen ‘onacceptabel’. In een brief aan de Tweede Kamer heeft zij maatregelen aangekondigd die ervoor moeten zorgen dat de problemen voor het einde van het jaar zijn verholpen.  Overigens kunnen gedetineerden nu weer volop gebruik maken van de bibliotheek, benadrukt Albayrak,  want de de personele problemen zijn opgelost. Ook de bezoekmogelijkheden, waarop de inspectie veel kritiek heeft, zijn ‘sterk verbeterd’: zo is het aantal uren voor het maken van bezoekafspraken uitgebreid van drie naar acht uur per dag.

Veel problemen in de Bijlmerbajes zijn mede het gevolg van de vormgeving van het gebouw, constateert Albayrak. De Bijlmerbajes bestaat uit zes torens en een voorgebouw, en dat leidt tot ‘tijdrovende verplaatsingen van gedetineerden’. Voor gevangenbewaarders is toezicht houden er moeilijker dan in een koepelgevangenis of een gevangenis met één lange gang waar de cellen op uitkomen. Met de kennis van nu zou zo’n gebouw niet meer worden overwogen, stelt de staatssecretaris.

Zij wil dat de Inspectie voor de Sanctietoepassing de Bijlmerbajes eind 2011 kijkt of de situatie in de inrichting is verbeterd.

Reageren? Nuanceren en volledige naamsvermelding verplicht.

Kent u de situatie in gevangenissen; welke ervaringen heeft u daarmee?