'Sicco Mansholt is een voorbeeld voor iedereen'

Zijn film gaat over een goede vriend. „Onze vriendschap was van zo’n intieme aard, die ervaring heb ik zelden gehad.” Aan het woord is filmmaker Louis van Gasteren (1922). Morgen gaat zijn film Overstag in première, in Den Haag. De film is een portret van Sicco Mansholt, de eerste eurocommissaris van Landbouw en van Nederlandse afkomst.

Mansholt was eind jaren vijftig grondlegger van het Europese gemeenschappelijk landbouwbeleid, dat uiteindelijk leidde tot de beruchte boterbergen en melkplassen in Europa. Nu zijn de Europese lidstaten al jaren bezig die steun voor boeren langzaam af te bouwen: in 2013 moet het vernieuwde landbouwbeleid in werking treden.

Van Gasteren maakte de film samen met zijn echtgenote, Joke Meerman. Mansholt in overleed in 1995, op 86-jarige leeftijd.

Waarom komt uw film nu uit?

„Ik voelde me verplicht om deze film te maken, om dit nog te doen voor mijn dood. Sicco en ik, wij hebben samen heel Europa doorgetrokken. Ik kreeg daardoor inzicht in de conflicten en dilemma’s waarmee hij als politicus en bestuurder te maken had. Hij moest doorlopend keuzes maken. Ik voelde de morele plicht om te laten zien dat hij een groot burger was. Maar dat is wel een beetje aan de late kant geworden.”

En waarom moeten wij uw film gaan zien?

„Omdat Sicco een voorbeeld kan zijn voor iedereen. Hij was integer en zei altijd waar het op stond. En hij deed zijn werk met zo ongelooflijk veel geloof en enthousiasme. Altijd zocht hij consensus, en daar nam hij ook de tijd voor. Hij kreeg Frankrijk en Duitsland op één lijn over het landbouwbeleid. In Brussel belegde hij dan rustig de ene vergadering na de andere. De klok die aan de muur hing, ging de kamer uit. Tot zes uur ’s ochtends gingen ze dan door, en om zeven uur was er een persconferentie. Die algemene gedrevenheid kwam uit hem. Zo’n man als hij verjongde iedereen. Dat zie je nu echt niet meer.

„Ook is het onderwerp natuurlijk actueel. De afgelopen weken stonden in alle kranten weer foto’s van melkveehouders die hun melk over het land sproeien, omdat ze te weinig geld voor hun melk krijgen. Net als de zorgen die hij over het milieu had, die zijn ook nog steeds actueel.”

Maar hij was tegelijk toch juist de grondlegger van het systeem dat die melkplassen opleverde?

„Dat klopt, die problemen had hij niet voorzien. Maar Sicco behoorde tot de weinige politici die de civil courage, de burgermoed, hadden om dat toe te geven, en dus overstag te willen en durven gaan. Door die onverwachte problemen met het landbouwbeleid maakte hij een ommezwaai in zijn denken. Dat is ongelooflijk sterk. Hij voelde de morele verantwoordelijkheid om die fouten te erkennen, en dat is precies waar het aan ontbreekt bij huidige politici: ze durven hun fouten niet toe te geven.”

Wie zou volgens u dan de Sicco Mansholt van vandaag de dag zijn?

„Dat kan er maar één zijn: Neelie Kroes. Absoluut een magistrale vrouw. Ze heeft hetzelfde als Sicco: ze spreekt zonder wolligheid, ze is integer en heeft dezelfde power. Nederland schreeuwt om mensen met die kwaliteiten. Ik heb Neelie uitgenodigd voor de première morgen, ik hoop dat ze komt. Zij ís Sicco.”

Overstag gaat in meerdere filmhuizen draaien. Kijk op www.louisvangasteren.nl