Omstreden, moedige en volkse militair

Necrologie

Generaal Kazini was lang een van de machtigste van Oeganda. Gisteren werd hij doodgeslagen door een geliefde.

Eén van Oeganda’s meest omstreden en dappere militairen, de voormalige legerbevelhebber generaal James Kazini werd gisteren op 52-jarige leeftijd geveld door zijn vriendin. Zij sloeg hem gisteren tijdens een huiselijke ruzie in de hoofdstad Kampala dood met een ijzeren staaf. Kazini, die bekend stond als een goede drinker en levensgenieter, laat verscheidene echtgenotes en kinderen achter.

Kazini, tot enkele jaren geleden één van Oeganda’s machtigste mannen, werd na verscheidene corruptieschandalen in 2003 als opperbevelhebber ontslagen. Sindsdien moest hij terechtstaan wegens diefstal van legersoldij en het negeren van presidentiële bevelen. Hij werd de afgelopen jaren veel in bars en restaurants in Kampala gesignaleerd met vriendinnen. Hij was eenvoudig in de omgang, één van de redenen voor zijn grote populariteit onder soldaten en journalisten.

Kazini vocht half jaren tachtig met rebellenleider Yoweri Museveni in de bush en stond toen al bekend om zijn moed. Na Museveni’s zege voerde hij sinds 1986 grote legeracties uit tegen het Verzetsleger van de Heer (LRA) in Noord-Oeganda en tegen andere opstandelingen in West-Oeganda. Het meest omstreden raakte hij door Oeganda’s militaire operaties in Oost-Congo.

Oeganda zette, net als de binnengevallen legers van Rwanda en Zimbabwe, na 1998 een oorlogseconomie in Oost-Congo op. Een netwerk van Congolese zakenlui, politici en rebellenleiders werkte voor eigen gewin samen met Oegandese officieren. Ze controleerden en exploiteerden mijnen en stelden er arme Congolese burgers te werk. Samen met Museveni’s broer Salim Saleh profiteerde Kazini van de export van coltan, diamanten, hout en goud. Toen dit Oegandese netwerk werd bedreigd door Rwandese concurrentie, begon Kazini in 1999 in de Congolese stad Kisangani een oorlog met het Rwandese regeringsleger, waarbij de stad voor miljoenen dollars schade opliep.

In twee rapporten van de Verenigde Naties over de illegale exploitatie in Congo kwamen Kazini en Salim Saleh prominent voor. Kazini ontkende de roof maar bij een later Oegandees gerechtelijk onderzoek moest hij bekennen te hebben gelogen over zijn aandeel in de ontginning van mijnen in Congo. Op de vraag van de rechter waarom hij president Museveni’s bevel om geen zaken te doen in Congo had genegeerd, luidde zijn antwoord: „Ik ben niet tegen de president ingegaan, ik heb zijn bevel alleen soepel toegepast.”