Leven imiteert de kunst bij Resnais

Regissseur Alain Resnais experimenteert nog steeds naar hartelust, maar met het vakmanschap van een oude meester.

Maakten alle oude rotten maar zo films als de Franse oude rotten. Portugees Manoel De Oliveira uitgezonderd, want die is met 100 jaar niet alleen de oudste actieve filmregisseur ter wereld, maar wordt ook elk jaar beter. Maar twee van de jaloersmakend beste films van dit jaar kwamen van Franse veteranen: Jacques Rivette (1928), wiens 36 vues du Pic Saint Loup in Venetië werd genomineerd voor een Gouden Leeuw, en Alain Resnais (1922) natuurlijk, die in Cannes een Speciale Juryprijs won voor Les herbes folles. De film draait op het Franse filmfestival Ciné Premières, dat steeds vaker als vangnet dient voor films die buiten de boot van de distributie dreigen te vallen.

Precies een halve eeuw nadat hij met zijn debuutfilm Hiroshima mon amour (naar het boek van Marguerite Duras) de filmwereld op z’n kop zette (door collega Eric Rohmer „de eerste moderne film van de geluidscinema” genoemd), maakte hij een vrijuit experimenterende film over de liefde en het leven die associatief en hallucinant de grenzen van de filmkunst verkent. Alsof hij die op z’n oude dag weer helemaal opnieuw aan het uitvinden is geweest. Maar dan met de beheersing van de meester.

Alain Resnais was naast Jean-Luc Godard (van wie we ook nog steeds op zijn nieuwe film Socialisme, met rockzangeres Patti Smith, wachten) en François Truffaut een van de voormannen van de Franse Nouvelle Vague (die dit jaar ook z’n vijftigste verjaardag vierde). Maar meer dan Godard en Truffaut, die hun inspiratie zochten in Amerikaanse studiofilms, vond hij aansluiting bij de Franse nouveau roman van schrijvers als Alain Robbe-Grillet en Marguerite Duras. Met hen zou hij zijn grootste films maken. L’année dernière a Marienbad (1961, scenario Robbe-Grillet) geldt als een onovertroffen filmische waanvoorstelling.

De verhouding tussen kunst en leven is zijn grote thema. Voor Resnais imiteert het leven vaker de kunst dan andersom. En daar zoekt hij steeds nieuwe vormen bij. In plaats van een auteur die steeds dezelfde film maakt, omschrijft hij zichzelf als een auteur die steeds een film maakt die haaks op de vorige staat. Het is niet verwonderlijk dat hij ook de nieuwe generatie filmliefhebbers weet aan te spreken, gewend als zij is aan eclecticisme en de ervaring dat alles wat ze meemaken al eens in de film te zien was.

Dana Linssen verzorgt bij CinéPremières inleidingen bij ‘Les herbes folles’. Het Franse filmfestival duurt van 12 t/m 22 november in Amsterdam, Den Bosch, Den Haag, Groningen en Nijmegen. Info: cinepremieres.nl