Olympische rituelen van de geschiedenis

Op de vraag waarom er twintig jaar na het vallen van de Berlijnse Muur uitgebreider werd herdacht dan tien jaar eerder, wist NOS-correspondent Margriet Brandsma geen overtuigend antwoord te geven. Het zou te maken kunnen hebben met de noodzaak van enige afstand, of met de DDR-achtergrond van de net herkozen bondskanselier Angela Merkel.

Maar ook de Nederlandse media laten zich niet onbetuigd. Vooral de IKON doet zijn best, met twee uitstekende documentaires over hoe het de toenmalige Oost-Duitse dissidenten nu vergaat, en een reeks van Paul Rosenmöller die verschillende landen in oostelijk Europa bezoekt.

Het heeft iets willekeurigs, die aandacht voor 70 jaar Tweede Wereldoorlog, 65 jaar D-Day of 60 jaar NAVO, en niet voor 90 jaar Versailles of 80 jaar beurskrach. Aan de andere kant is er niets op tegen elke aanleiding aan te grijpen om een breed publiek bij de geschiedenis te betrekken. Zolang Pieter Jan Hagens in ÉénVandaag verslaggever Peter Tetteroo de onnozele vraag moet stellen of hij op 9 november 1989 al direct de indruk had dat er in Berlijn geschiedenis werd geschreven (elk weldenkend mens was die maanden niet van de televisie weg te slaan) en Joost Karhof niet weet hoe je de naam Lech Walesa uitspreekt, is het kennelijk broodnodig.

Merkwaardig genoeg slaagde de door Karhof gepresenteerde NOS-samenvatting van een uur van de herdenkingsfestiviteiten bij de Brandenburger Tor er niet in de juiste toon te treffen. In enkele minuten ging dat Nova veel beter af. De NOS zond braaf grote stukken uit van de toespraken van aanwezige wereldleiders, maar miste de feestelijke teneur van de rituelen. Het ging immers om een manifestatie die zich nog het best liet vergelijken met een openingsceremonie van de Olympische Spelen, een soort van ideologisch entertainment. Ook kwam alleen bij Nova de opmerkelijke afwezigheid van Helmut Kohl even ter sprake.

Ook Holland Sport (VPRO) deed gisteren aan historische bewustwording, door een hele uitzending te wijden aan de 65-jarige schaatslegende Ard Schenk: generatiegenoot van Johan Cruijff en Eddy Merckx, en van hetzelfde kaliber. Schenk had een biografie doen publiceren en trad voor de verandering eens uit de luwte.

Presentator Wilfried de Jong deed zijn best, maar nog steeds leende Schenk zich slecht voor het soort bewieroking dat veel sporthelden zich graag laten welgevallen. Hij bleef zuinig kijken naar de twee zusjes die destijds zijn fanclub leidden en reageerde vooral laconiek en verbaasd. Zijn drie gouden olympische medailles uit 1972 prijkten in de studio, maar alle andere had hij, toen de goudprijs hoog was, laten omsmelten voor een wintersportvakantie.