Merkel roept op vrijheid te bevechten en te verdedigen

Vrijheid ontstaat niet van-zelf, maar moet bevochten en verdedigd worden, zei kanselier Angela Merkel gisteren bij de viering van de val van de Muur.

Tienduizenden mensen hebben gisteravond in Berlijn gevierd dat de Muur twintig jaar geleden viel. „Een waarachtig gelukkig moment in de Duitse en Europese geschiedenis”, zoals bondskanselier Angela Merkel de gebeurtenissen van 9 november 1989 noemde.

In een aanhoudende, miezerige regen, bij krap vijf graden boven nul, vierde Berlijn het ‘feest van de vrijheid’. Merkel zei voor het Brandenburger Tor, symbool van het herenigde Berlijn, dat vrijheid niet vanzelf ontstaat. „Vrijheid moet bevochten en verdedigd worden”. Zij zei de val van de Muur als „verplichting aan de eenentwintigste eeuw” te beschouwen.

In een videoboodschap zei de Amerikaanse president Barack Obama dat het werk voor de vrijheid „nooit mag ophouden”. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton zei in Berlijn damet de opening van de Muur „een nieuw hoofdstuk was begonnen, niet alleen voor Duitsland maar voor de hele wereld”.

De Franse president Nicolas Sarkozy wees er in een toespraak op dat in het verenigde Europa vooral Duitsland en Frankrijk, die twee keer in de twintigste eeuw vijandig tegenover elkaar stonden, „de geweldige verantwoordelijkheid” dragen voor vrijheid, vrede en vriendschap. „Wij zijn Berlijn”, zei de president in het Duits.

De Britse premier Gordon Brown wees er als enige op dat het niet politici waren die de val van de Muur twintig jaar geleden tot stond brachten, „maar de vrouwen en mannen van Berlijn. Zij durfden in duisternis te dromen, en ze hebben aangetoond dat een volk dat wil, alles kan bereiken”.

Bondskanselier Merkel was enkele uren daarvoor samen met oud-Sovjetleider Michael Gorbatsjov en Lech Walesa, voormalig leider van de Poolse vakbond Solidarnosc, naar de grensovergang aan de Bornholmer Strasse gegaan, om die van oost naar west nog eens over te steken. Deze grenspost ging als eerste open op die bewuste avond in november 1989. De Oost-Duitse Angela Merkel is er zelf toen ook nog doorheen gegaan. Ze noemde gisteravond het einde van de Duitse deling „een van de gelukkigste momenten in mijn leven”.

Grote afwezige onder de talloze eregasten uit was oud-bondskanselier Helmut Kohl. Hij had om gezondheidsredenen afgezegd. Kohl (79), die destijds als politiek leider de historische kans op de Duitse hereniging met beide handen aangreep, is vorig jaar zwaar gewond geraakt bij een val. Anderhalve week geleden was hij wel op een andere herdenkingsplechtigheid in Berlijn, samen met Michael Gorbatsjov en de Amerikaanse oud-president George Bush sr. Kohl zat toen in een rolstoel en had moeite met spreken.

Het omduwen van een anderhalf kilometer lange rij dominostenen die stukken muur voorstelden, was het hoogtepunt van de avond. Lech Walesa mocht de eerste steen een zet geven; een moment van grote symboliek.

Kort daarvoor hadden koor en orkest van de Staatsopera Berlijn onder leiding van Daniel Barenboim onder andere ‘A survivor from Warshaw’ van Arnold Schönberg gespeeld. Hiermee herinnerde Barenboim aan de ‘Kristallnacht’ van 9 november 1938, toen in nazi-Duitsland de pogroms begonnen. Ook Merkel stond in haar toespraak stil bij deze dag, precies 71 jaar geleden.

Het concert werd afgesloten met een toegift door de Spaanse tenor Placido Domingo. Hij zong het populaire ‘Berliner Luft’ van de Duitse componist Paul Lincke.