Eindelijk weer die fijne klaphoes

Terwijl op platenbeurzen de handel in tweedehands platen floreert, wordt er ook weer nieuw vinyl geproduceerd.

Van Nick en Simon tot Anouk: ze brengen platen uit.

„Papa, wat is dat voor een grote zwarte cd?” Het gebeurt steeds minder vaak, dat kinderen aan hun ouders moeten vragen wat een vinylplaat ook alweer is. Jongeren hebben weer een werkende draaitafel in hun woon- of slaapkamer en draaien, kopen en verzamelen muziek op grammofoonplaten. In de cd-winkel staat weer een bak met langspeelplaten en alle relevante muziek (Tarot Sport van Fuck Buttons, Get Color van Health of een geremasterde Thriller van Michael Jackson) verschijnt op vinyl.

De cd gaat eruit en de vinylplaat maakt een opmerkelijke comeback. Dat zegt Cas Bosland, organisator van de Mega Platen & CD Beurs die op 21 en 22 november zeker 15.000 mensen naar de Jaarbeurs in Utrecht zal trekken. „80 procent van het aanbod bestaat uit vinyl en dat percentage groeit”, aldus Bosland.

Hét verkoopsucces op de recente Jukeboxbeurs in Rosmalen was de vinylsingle ‘Lippen op de mijne’ van Nick & Simon. Fans betaalden er 9,95 euro voor. Liefde voor vinyl, van indierock tot dubstep en van smartlap tot noise, groeit in alle sectoren. Behalve misschien de hiphop, waar deejays de nieuwste tracks van internet downloaden. Maar een oude L.L. Cool J of De La Soul hoor je natuurlijk het liefst uit de diep bassende groeven van een plaat. Van de jongste generatie dubstepdeejays wordt geëist dat ze vinyl draaien. Wie dat niet kan, is een watje.

Waar op platenbeurzen vooral de handel in tweedehandsplaten floreert, wordt nieuw vinyl weer volop geproduceerd. Jack White van The White Stripes kocht zijn eigen platenperserij in Nashville. Op tournee in Nederland doet hij niets liever dan platenwinkels afstruinen op zoek naar vintage singletjes van Shocking Blue of Outsiders. Op White’s platenlabel Third Man Records verschijnt alles van zijn groepen The Dead Weather en The Raconteurs, soms op supergelimiteerde 3 inch-singletjes die alleen met een bepaald soort speelgoedpickup af te spelen zijn. Bij concerten van The White Stripes werden die platenspelertjes in zeer kleine hoeveelheden aangeboden; op eBay gaan ze voor meer dan 400 dollar van de hand.

Een opwindend nieuw Nederlands initiatief is het platenlabel Music On Vinyl, opgericht door distributiebedrijf Bertus en perserij Music Industry. Bij Bertus zagen ze de vraag naar vinyl in de afgelopen jaren stevig groeien, zegt labelmanager Angelo Schifano. Bertus’ Jan van Ditmarsch nam het initiatief met directeur Ton Vermeulen van Record Industry. De Haarlemse platenperserij bestaat al zeker veertig jaar en begon als producent voor Artone, CBS en het Sonylabel. De fabriek werd in 1998 door Vermeulen overgenomen, toen de grote platenmaatschappijen door de opmars van de compact disc geen brood meer zagen in vinyl. Dansmuziek was de grote aanjager voor het voortbestaan van de vinylplaat. Deejays móésten vinyl kopen, want iets anders was er niet in het tijdperk voordat Tiësto de cd-speler tot de nieuwe standaard verhief.

De grote hausse van het dancevinyl is voorbij, zegt Vermeulen, die schat dat er in 1998 wereldwijd opgeteld over alle genres nog 250 miljoen platen per jaar van de persen rolden. Bij Record Industry alleen al werden in totaal 35 miljoen exemplaren van Michael Jacksons Thriller vervaardigd. Nu produceert de fabriek per jaar zo’n vier miljoen platen op twaalf inch-elpees of maxisingles, zeven inch-singles en zelfs weer vinylschijven met de doorsnee van de ouderwetse 78-toerenplaat. U2 en Madonna bleven altijd op vinyl leverbaar, maar van Anouk was nog niet eerder een elpee verschenen dan de nieuwe For Bitter Or Worse, onlangs geperst bij Record Industry.

Een rondleiding door de fabriek leert dat het productieproces in 40 jaar niet wezenlijk veranderd is. De mastering van tape of digitale bron, het snijden van de koperen matrijs, het galvanisatieproces, het persen bij 180 graden Celsius uit hompjes (‘pucks’) vinyl en het inhoezen en afkoelen gebeurt allemaal met de grootst mogelijke zorg. De platenperserij is een groeimarkt die jaarlijks weer 20 tot 40 miljoen vinylschijven levert, verdeeld over de ongeveer 20 fabrieken van enige omvang die er wereldwijd nog zijn.

Platenlabel Music on Vinyl gaat zich toeleggen op 180 grams-vinyl voor de ware audiofiel, die vindt dat platen warmer klinken dan cd’s en die liever een fijne klaphoes met mooi artwork in handen houdt, dan zo’n miezerig cd-boekje. In een eerste worp verschijnen onder meer de dubbelelpee Bitches Brew van Miles Davis, een geremasterd Grace van Jeff Buckley en de sinds de dood van Michael Jackson schaars geworden klassiekers Off The Wall en Thriller.

Goede redenen om het oude pick-upje weer eens van zolder te halen, of een handige snelstarter aan te schaffen.

Een compleet overzicht staat op www.musiconvinyl.com. Voor de Mega Platen & CD Beurs zie www.recordplanet.nl