Een besluit voor de hele bevolking

Nieuwsanalyse Minister Klink moest een afweging maken tussen het bezweren van onrust en de volksgezondheid. Hij koos voor het tweede.

Het besluit van minister Klink (Volksgezondheid, CDA) ook voor baby’s en peuters griepvaccin beschikbaar te stellen is een echt, bijna ouderwets volksgezondheidsbesluit. De bewindsman probeert ermee de ziekte en gezondheid binnen een hele bevolking te beperken – zij het op een manier die niet altijd begrip vindt bij geëmotioneerde ouders en hypende media.

Een extreem voorbeeld: als de overheid duizend kinderen het leven kan redden met een vaccin dat een zeldzame bijwerking heeft waardoor één kind overlijdt, en het vaccin is betaalbaar, dan zal de minister niet aarzelen dat vaccin gratis ter beschikking te stellen, en aan te bevelen. Een dergelijk besluit heet verstandig volksgezondheidsbeleid. Maar de dood van dat ene kind door een bijwerking krijgt uiteraard wel aandacht en geeft maatschappelijke onrust.

Was Klink alleen afgegaan op de maatschappelijke onrust die de Mexicaanse griep veroorzaakt, dan had hij zijn nieuwe vaccinbesluit gebaseerd op de dood van zes kinderen en pubers. Vijf van die kinderen waren ouder dan vier jaar. Maar kinderen van die leeftijd krijgen nog steeds geen vaccin. Ook niet, zei Klink gistermiddag tijdens een persconferentie, als de 34 miljoen doses vaccin die hij in juni bestelde allemaal al zouden zijn geleverd. Het besluit is onafhankelijk van de actuele voorraad, benadrukte hij.

Het belangrijkste motief van de Gezondheidsraad om alleen vaccinatie van nul- tot en met vierjarigen aan te bevelen, is het terugdringen van de ziektelast van de allerjongsten. Hier lopen de zorgen van ouders en overheid even gelijk op. Maar in de motivatie van het besluit klinkt duidelijk het volksgezondheidsgeluid door. Als die allerkleinsten – vooral de nul- en eenjarigen – zeer ernstige griep krijgen, moeten ze al snel in het ziekenhuis aan de beademing worden gelegd.

Beademing op die leeftijd richt vaak blijvende schade aan de longen aan, waardoor zo’n kind levenslang longpatiënt is. Klink wil dus vermijden dat mensen levenslang gehandicapt worden. Dat is ellendig voor hen, en bovendien levert het de samenleving hoge kosten op. Bezorgde ouders kijken allereerst hoe hun eigen kind er in tijden van griep aan toe is. En ze willen dan een vaccin, of, als de ziekte toeslaat, uitstekende zorg. Ook die goede zorg werd echter bedreigd door vele zieke baby’s.

Vervolg Vaccinatie: pagina 3

Spookverhalen vaccin zitten Klink dwars

Het tweede argument om de nul- tot en met vierjarigen te beschermen, is voluit een volksgezondheidsargument: bij zoveel zieke kinderen hebben de kinder-intensive-cares te weinig IC-bedden om alle patiëntjes de zorg te geven die nodig is. De deskundigen die de minister adviseerden, verwachten grote capaciteitsproblemen. Vooral omdat de Mexicaanse griep zo vroeg toeslaat. In december heerst onder baby’s vanouds het veel minder bekende RS-virus. Juist in die maand liggen de kinder-IC’s het volst. Als daar nog grieppatiëntjes bijkomen – normaal zijn die er pas in januari of februari – wordt de toestand in de kinderziekenhuizen onhoudbaar. Vandaar het vaccin voor de allerkleinsten.

Klink zette gisteren de aanval in op de spookverhalen over de griepvaccins die op internet in alle mogelijke varianten de ronde doen. „De vaccins zijn veilig”, zei hij, „in die zin dat ieder risico wegvalt tegen de mogelijke schade. De verhalen op internet missen iedere wetenschappelijke grondslag, terwijl de vaccins wetenschappelijk zijn onderzocht, zo goed mogelijk zijn getest en zijn beoordeeld door een onafhankelijke registratieautoriteit.”

Klink riep in herinnering waar de vaccins, die de overheid vaak al vijftig jaar gratis verstrekt, goed voor zijn. Halverwege de vorige eeuw waren er jaren waarin 2.500 kinderen aan de mazelen overleden. En tweeduizend aan polio. En een paar honderd aan difterie. Klink: „Die sterfte is verdwenen dankzij de vaccins.”

Het bestrijden van internetverhalen is ondankbaar werk, ook al omdat moeilijk is uit te leggen dat het vaccin tegen de Mexicaanse griep in haast tot stand is gekomen en daarom uit nood bestanddelen heeft meegekregen (waaronder het kwikbevattende thiomersal) waarover producenten en registratieautoriteiten het eens waren dat ze in moderne, in alle rust gefabriceerde vaccins niet meer nodig zijn. Maar er zijn generaties mensen in leven gebleven door vaccins die dat soort bestanddelen wel bevatten. De Mexicaanse griep blijkt in de ogen van veel mensen kennelijk niet dodelijk genoeg om over dat bezwaar heen te stappen.

Zo’n actie tegen breed uiteenwaaiende internetgeruchten is een lastige opgave, zo niet bij voorbaat gedoemd om te mislukken. Klink gaat verwijzen naar de overheidswebsite grieppandemie.nl, maar mensen die geen vertrouwen meer hebben in de overheid zullen daar niet gaan kijken. Marketingmethoden die de tabaksindustrie gebruikt – misschien kan Klink daar eens bij te rade gaan.