Mandela, de biografie

Inlevingsvermogen is een goed ding. Maar er zijn grenzen.

Kenneth Herdigein, die de titelrol vertolkt in de musical Amandla! Mandela, deed er alles aan om zich volledig in de mens Mandela in te leven. Dat was onder meer te zien in de als documentaire vermomde reclamespot voor de musical. Herdigein gaat naar Zuid-Afrika en bezoekt daar natuurlijk ook Robbeneiland. Hij ligt op het bed in de cel van Mandela, kijkt uit het getraliede raampje en verzucht: „Ik denk niet dat ik dit gekund had”. Het is ook niet niks, 27 jaar vastzitten en dan als man van verzoening de vrije wereld instappen, maar misschien zit daarin ook wel het verschil tussen Herdigein en Mandela. Stel dat James Caviezel na de zoveelste take van Mel Gibsons The Passion of The Christ het nepbloed van zijn gezicht afveegt om op te merken: „Ik denk niet dat ik het had gekund”. Inlevingsvermogen heeft een grens.

Maar de boodschap in kwestie is wel grenzeloos: ‘Amandla! Mandela laat Mandela zien als inspirator voor miljoenen mensen over de hele wereld en laat zien dat ieder individueel mens het vermogen heeft om de wereld te veranderen’, aldus de website van de musical. Waar voor de westerse wereld ooit één versie van hetzelfde boek (het Nieuwe Testament) voldoende was om dat duidelijk te maken, zijn er nu vele wegen die bewandeld moeten worden. Verzoening en gemeenschapzin draag je nu over via serieuze studies, geëngageerde romans, een musical, films, fotoboeken en stripverhalen. Het maakt niet uit hoe, als de boodschap maar wordt overgedragen.

Gek genoeg zijn de verschillende mogelijkheden niet aan elkaar gelinkt. Via de webshop van de musical kan je niet Mandela’s autobiografie De lange weg naar de vrijheid krijgen, noch een fotoboek of de dit jaar verschenen strip Nelson Mandela, de biografie. Lezerspubliek en Joop van den Ende-publiek zijn kennelijk twee verschillende werelden.

Maar inleven willen we ons allemaal. En dat hoeft dus niet door in de cel van Mandela op een bed te gaan liggen, maar kan door te kijken en luisteren, aldus de verzoener zelf: ‘We zijn allemaal expert in het luisteren naar verhalen’, schrijft Mandela in het voorwoord bij de verstripping van zijn levensverhaal.

Net als in de musical wordt in het stripboek Mandela’s leven in vogelvlucht gepresenteerd. Een leven dat begint met een kreet ‘Waaaaahhhhh’ en eindigt met Mandela, wandelend in een groen landschap, met als begeleidende tekst: ‘We hebben allemaal de erfenis van Nelson Mandela in handen’. Tussendoor de levensgeschiedenis, blanke bewakers met enorm veel slijmdraden uit hun mond, gedachteballonnetjes en vragen als ‘Wat staat hem te wachten?’ Je weet de afloop al, dus de vraag is overbodig en door de weinig kunstzinnige manier van tekeningen zal je ook niet de behoefte hebben je in het verhaal te verplaatsen. Gelukkig maar, tot je nemen is genoeg, want daaraan zijn geen grenzen.

Toef Jaeger