Lot van Obama's plan in handen van één senator

Nu het Huis instemde met herziening van Amerika’s zorgstelsel is de uitkomst in handen van één man: oud-Democraat Joe Lieberman.

Joe Lieberman zou de vicepresident van Al Gore zijn geweest als die in 2000 de verkiezingen had gewonnen. Hij steunde daarna de oorlogen van George W. Bush zo hartstochtelijk dat de Democratische kiezer hem in 2006 uit de partij stootte – waarna hij als onafhankelijk senator doorging. En hij zou benoemd zijn tot minister van Buitenlandse Zaken in een Republikeinse regering als zijn vriend John McCain, voor wie hij campagne voerde, vorig jaar Barack Obama had verslagen.

Je kunt kortom niet zeggen dat Lieberman, senator uit Connecticut, een verfijnd gevoel voor machtspolitiek heeft: zijn carrière was de afgelopen tien jaar een comedy of errors. Tegelijk weet de theatrale senator altijd weer de aandacht op zich te vestigen, en dat zal de komende weken niet anders zijn: Joe Lieberman is de man die het lot van Obama’s ambitieuze plannen voor hervorming van het zorgstelsel in handen heeft.

Nu het Huis van Afgevaardigden afgelopen weekeinde nipt steun gaf aan herziening, komt de belangrijkste stemming in het hele proces op de agenda. Als ook de Senaat zou instemmen met stelselhervorming, is succes voor Obama’s belangrijkste binnenlandse project dichtbij. Het doel is het merendeel van Amerika’s onverzekerden – circa 46 miljoen – een ziekteverzekering te bezorgen.

Maar op dit moment is onzeker of de Senaat wel over de plannen zal stemmen, en dat vertelt meteen hoe invloedrijk Lieberman op dit moment is. Hij kondigde vorige week al aan dat hij de voortgang van het debat wil blokkeren, en gisteren herhaalde hij dat. „Ik zal niet toestaan dat er een definitieve stemming over deze wetgeving komt”, zei Lieberman op Fox News.

De Senaat telt honderd leden. Daarvan zijn er 58 Democraat, en twee onafhankelijken – onder wie Lieberman – vergaderen met de Democraten mee: totaal zestig. Een meerderheid van 51 stemmen is genoeg om de plannen aanvaard te krijgen, en waarschijnlijk halen dat Democraten dat aantal.

Maar voordat die stemming begint, moeten de Democraten een procedurele hobbel nemen. Republikeinen kunnen het debat blokkeren via een vertragingstactiek, de zogenoemde filibuster. Om die blokkade te ontlopen hebben Democraten al ‘hun’ zestig stemmen nodig, ook die van Lieberman. En nu hij de filibuster zegt te zullen steunen, durven Democraten het debat in de Senaat niet aan te vragen.

Vervolg Zorgstelsel: pagina 4

Met Joe Lieberman is alles mogelijk

Formeel steunt Lieberman de blokkade omdat hij bezwaren heeft tegen de oprichting van een overheidsbedrijf dat private verzekeraars beconcurreert met goedkopere polissen, de zogenoemde ‘public option’. Die leidt ertoe „dat de overheid de gezondheidszorg overneemt”, zei hij gisteren.

Critici zeggen dat Lieberman zich heeft uitgeleverd aan de verzekeraars. Zij zijn het sterkst gekant tegen de ‘public option’. Volgens Wendell Potter, een oud- leidinggevende bij ziekteverzekeraar Cigna die zich nu als klokkenluider inzet voor hervorming, is het verdacht dat Lieberman exact de argumenten noemt die verzekeraars ook hanteren. „Hij gedraagt zich als hun waterdrager. Het is schandalig.”

Zeker is dat Lieberman goede relaties met verzekeraars onderhoudt. In de hoofdstad van zijn staat Connecticut, Hartford, hebben bijna alle grote verzekeraars hun hoofdkantoor, en Lieberman ontvangt al jaren grote bijdragen aan zijn campagnekas van ze.

Maar volgens Democraten in Connecticut wordt de senator, in het verleden een uitgesproken voorstander van hervormingen, gedreven door ijdelheid. „Joe heeft aandacht nodig. Als Joe niet in het middelpunt staat, bestaat hij niet”, zegt Steve Fontana, een Democratische afgevaardigde in Connecticut.

Het suggereert dat hij bereid is tot een compromis. De politieke krant The Hill meldde vorige week al dat Lieberman een compromis heeft gesloten met Democraten, maar zijn woordvoerder spreekt dit tegen.

Het laat volgens Fontana zien hoe onberekenbaar de senator is – voor iedereen. Joe Lieberman (69) voelde zich bedrogen toen hij in 2006 gedwongen werd de Democratische partij te verlaten, zegt Fontana, en sindsdien is met hem alles mogelijk. „Er valt geen peil meer op te trekken.”