Later meer belasting, nu kunnen studeren

De studiebeurs afschaffen zou een bezuiniging van een miljard euro opleveren.

Tofik Dibi wil morgen voor een alternatief pleiten: een studieloon en studietaks.

Het huidige systeem van studiefinanciering heeft zijn langste tijd gehad. De ambtelijke werkgroep die de mogelijke bezuinigingen op het hoger onderwijs onderzoekt, zal volgens veel ingewijden voorstellen de basisbeurs af te schaffen. Dat zou een bezuiniging van een miljard euro opleveren.

Politieke partijen denken daarom na over een nieuw studiefinancieringsstelsel. Tofik Dibi van GroenLinks wil morgen tijdens de behandeling van de onderwijsbegroting in de Tweede Kamer pleiten voor de invoering van een studieloon en een studietaks.

Welk loon gaat een student wat u betreft verdienen?

„We denken aan een inkomen dat ligt rond het bijstandsniveau voor een alleenstaande, zo’n 700 euro in de maand. Aangezien het plan ook voorziet in het schrappen van het collegegeld, moet een student van dat bedrag kunnen rondkomen. Je ontvangt het studieloon net zo lang als je nu een basisbeurs krijgt.”

Hoeveel extra belasting moet iemand na zijn afstuderen gaan betalen?

„We stellen voor om mensen die modaal of meer verdienen ongeveer één procent meer belasting te laten betalen. Als je minder dan modaal verdient, hoef je niets extra te betalen. Overigens betaal je de studietaks ook als je uiteindelijk niet afstudeert.”

Waarom is dit plan beter dan bijvoorbeeld het sociaal leenstelsel, waarbij een student alles leent en naar draagkracht aflost?

„Omdat blijkt dat studenten toch leenangst hebben. Ze zijn huiverig om zich voor tienduizenden euro’s in de schulden te steken. Gedurende langere tijd een klein beetje extra belasting betalen, merk je veel minder.

Daarnaast vind ik de studietaks ook socialer dan een leenstelsel. Een verpleegster die eenzelfde studieschuld heeft als een arts, moet relatief gezien natuurlijk veel meer terugbetalen, omdat ze minder verdient. Maar als je een vast percentage van je inkomen afdraagt, wordt de grootste bijdrage geleverd door degenen die het meest verdienen.”

Hoe wilt u voorkomen dat studenten eindeloos studeren? Ze betalen immers geen collegegeld, dus een jaartje meer of minder maakt niet uit.

„Studenten moeten beloond worden voor hun inzet. Daarom stel ik voor dat degenen die hun propedeuse in een jaar halen, een lagere studietaks betalen.”

Aangezien u de studietaks niet met terugwerkende kracht kunt invoeren, zal het systeem in het begin veel kosten en niets opbrengen.

„Dat klopt. De aanloopfase zal duur zijn. Maar nadat de eerste generatie afgestudeerd is die studieloon heeft genoten, zullen de inkomsten jaarlijks toenemen. Dat betekent dat er meer geld beschikbaar komt voor het hoger onderwijs. De inkomsten van de studietaks moeten ook zeker niet in de algemene middelen verdwijnen. Het geld moet ten goed komen aan het onderwijs, niet aan lantarenpalen of nieuwe wegen.”

Verwacht u steun van andere partijen?

„Binnen de PvdA zijn er voorstanders van een studietaks en voorstanders van een leenstelsel. Ik hoop die laatste groep te kunnen overtuigen van het feit dat een studietaks socialer is. Mijn inzet is in ieder geval dat de ambtelijke commissie die de mogelijk bezuinigingen op het hoger onderwijs doorrekent, mijn plan in haar overwegingen meeneemt.”