Hij gooit wat olie op het vuur

China en India ruziën al jaren om Arunachal Pradesh.

Het bezoek van de dalai lama aan de Indiase deelstaat wakkert de spanningen aan.

De website van het zeventiende-eeuwse boeddhistische klooster in Tawang, een van de belangrijkste Tibetaanse geloofsgemeenschappen in de wereld, is nog niet helemaal op orde. ‘Informatie binnenkort beschikbaar’, staat onder het kopje ‘Evenementen’.

Maar niemand hoeft op nieuws te wachten tot technisch vaardige monniken het beeldscherm hebben geactualiseerd. De dalai lama, de hoogste, in ballingschap in India verblijvende Tibetaanse geestelijk leider, is sinds gisteren op bezoek in Tawang, in het verre oosten van India – en die gebeurtenis heeft een nieuwe, felle confrontatie ingeluid tussen India en China over de afbakening van hun grondgebieden.

De 74-jarige dalai lama komt een week lang naar Tawang om meditatiebijeenkomsten te verzorgen en om een ziekenhuis te openen – en zeker niet om een opvolger te zoeken, benadrukt zijn entourage. Dat meer dan 700 monniken en duizenden eenvoudige gelovigen hun leider een emotioneel welkom heetten in deze idyllische uithoek in de Himalaya, is evenmin bijzonder. Nee, waarom het bezoek spraakmakend is, is de territoriale strijd die de buurlanden India en China hier al sinds hun onafhankelijkheid uitvechten. Peking ziet de reis van de dalai lama, in China’s ogen een separatistische agitator, als een onaanvaardbare provocatie – en steekt zijn onvrede niet onder stoelen of banken gestoken.

In 1962 brak een heuse grensoorlog uit, verpletterend door China gewonnen. De kans op een nieuwe oorlog is nihil, zeggen de meeste, maar niet alle Indiase analisten.

Voor beide landen, economische grootmachten in opkomst, staat er inmiddels te veel op het spel, meent Mirza Zulfiqur Rahman, onderzoeker aan de Nehru-universiteit in New Delhi. „De wederzijdse economische belangen zullen de doorslag geven.”

Toch is de spanning om het bezoek van de dalai lama nu zo hoog opgelopen dat Delhi buitenlandse correspondenten heeft verboden ter plekke verslag te doen. Dat is een tactiek waarnaar het autoritaire bewind in Peking doorgaans grijpt. Delhi doet zijn best om China te pacificeren.

Maar onlangs, op een regionale top in Thailand, liet premier Manmohan Singh er bij zijn Chinese ambtgenoot Wen Jiabao geen misverstand over bestaan dat de dalai lama „een eerbare gast” is van India, vrij om te reizen waarnaar hij wil vanuit zijn ballingsoord in Dharamsala, Noord-India. Mits hij zich onthoudt van politieke activiteiten. Op die voorwaarde mag hij ook naar Tawang, waar hij in 1959 uitrustte na zijn uitputtende ontsnappingstocht over de Himalaya vanuit Lhasa, de hoofdstad van het eerder door de communistische troepen bezette Tibet.

Het grensprobleem dateert van de Britse koloniale periode. Toen werd een kunstmatige lijn getrokken. Tawang ligt in de Indiase deelstaat Arunachal Pradesh, de meest oostelijke deelstaat „waar de zon India het eerst kust”, in de woorden van premier Singh. Volgens China behoren Tawang en het overgrote deel van Arunachal Pradesh gewoon tot Zuid-Tibet. En uit de door Peking gehanteerde formule ‘Tibet is een onlosmakelijk deel van China’ volgt automatisch de stelling dat Zuid-Tibet tot China behoort.

De grens is niet het enige of misschien zelfs niet het belangrijkste waar het om gaat. Onderzoeker Rahman wijst op Chinese plannen om water uit de machtige Brahmaputra in te dammen en om te leiden naar dorstige gebieden in het noorden van China. Anderen schetsen de contouren van een brede geopolitieke confrontatie – los van economische concurrentie of toegang tot schaarse waterbronnen.

Sommige Indiase kranten gaan ver in oorlogsretoriek. In september sommeerde premier Singh journalisten op te houden valselijk te berichten over groeiende Chinese grensschendingen en zelfs doden aan Indiase zijde. Vorige week nog noemde de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken de betrekkingen met China „gecompliceerd, maar steeds gevarieerder in karakter en substantie”.

Onderzoeker Rahman zegt dat de regering zich niet van de wijs moet laten brengen door het verbale geweld van China. Wat ze wel moet doen, is eindelijk eens de belofte inlossen economische ontwikkeling in Arunachal Pradesh te realiseren. „Als je echt wil zien wie de vijand is, China of de Indiase verwaarlozing van de regio, moet je hier maar eens komen kijken.”

Loop virtueel door het Tawang-klooster via nrcnext.nl/links