Het verlangen naar oprechte televisie

Het succes van Boer zoekt vrouw (KRO) logenstraft veel gangbare opvattingen over televisie. Er gebeurt in beeld weinig dat je spannend zou kunnen noemen. Afleveringen lang zien we mensen om elkaar heen draaien die niet gewend zijn aan het soort van competitieve en assertieve gedrag dat deelnemers aan een realityshow geacht worden te vertonen.

De vijf boeren op zoek naar een partner en de vrouwen die een tijdje bij hen komen logeren houden in het algemeen ook niet zo van praten, zeker niet over zaken van het hart. Als ze het al doen, dan gebruiken ze clichématige termen die ze eens ergens gehoord hebben: ze zoeken naar een klik of Jos zegt tegen Mirjam dat hij zijn gevoelens naar haar toe heeft geprofileerd.

Gisteren moest elk van de vijf mannen een definitieve keuze maken tussen de laatste twee kandidaten. De winnaressen mogen volgende week hun familie voorstellen en daarna met hun boer opcitytrip. Er tekenden zich voorzichtige voorkeuren af, maar iedereen deed zijn uiterste best het competitie-element niet te benadrukken, omdat het dan zo zielig zou zijn voor de verliezer.

Ik denk dat de meer dan vier miljoen kijkers van Boer zoekt vrouw niet in eerste instantie gedreven worden door heimwee naar het eenvoudige boerenleven van weleer, maar door een verlangen naar oprechte televisie, met mensen die net zo onhandig zijn als zijzelf. Het kunstmatig opdrijven van drama, tegenstellingen en drang tot scoren begint immers een natuurlijke grens te naderen.

Een goed voorbeeld van die grens bood de laatste aflevering van Expeditie Robinson (RTL 5), de competitie in het overleven op een Maleisisch onbewoond eiland. Na een aantal weken honger en andere ontberingen zijn de meeste deelnemers bijna kapot. Traditiegetrouw gaat de redactie dan de selectie aanscherpen door een poging de overblijvers psychologisch te breken. Dat lukt meestal door een confrontatie met thuis. Bij een proef kreeg de winnaar post van dierbaren, met foto’s en kindertekeningen. Presentator Evi Hanssen las er vast een paar zinnetjes uit voor. Maar alleen de winnaar en twee door hem aangewezen medekandidaten mochten de post zelf lezen. De anderen zagen de brieven en tekeningen voor hun ogen verbrand worden. Zelfs Hanssen vond dit kennelijk nogal wreed. Ze keek omhoog en zei, zo zachtjes dat het ondertiteld moest worden: „Sorry, God.”

Ook de door boer Hans afgewezen Jo haalde God erbij, toen ze stelde gewoon op Hem te vertrouwen. Als Hij besloten had dat het zo moest zijn, dan had zij daar vrede mee. Het was een cadeautje voor de KRO, zo’n openlijke belijdenis van een burger die zich nog wel bij het noodlot neerlegt.