Woeste hoogten met kleine blonde Heathcliff

Jeugdtheater Woeste hoogten, Rusteloze zielen, door Artemis/Antigone. Gezien 4/11 Toneelschuur Haarlem. Tournee t/m 3 febr. artemis.nl.***

Van alle helden uit de Engelse literatuur is Heathcliff, uit Emily Brontë’s Wuthering Heights (Woeste hoogten) de aantrekkelijkste. Raadselachtiger dan de tuttige Mr. Darcy, rancuneuzer nog dan de ijdele Dorian Gray. Heathcliff loopt over van de passie. En dat was nog geen vies woord in 1847, toen de roman verscheen.

„Kwel me niet tot ik even krankzinnig word als jij!” Heathcliff mag graag dit soort diepzinnigheden uitbrullen. Kom daar nog maar eens om. Jeroen Olyslaegers, die Woeste hoogten voor Theater Artemis bewerkte voor dertien jaar en ouder, is gelukkig dicht bij de oorspronkelijke, romantische tekst gebleven. Een enkele moderne oneliner daargelaten: „Als het over tijdverdrijf gaat, dient een man een verscheurende keuze te maken tussen een hobby en een verslaving.”

Zo bijna allesoverheersend als de passie is bij Brontë, zo afwezig is die in de liefde tussen de toneel-Heathcliff (Joris Smit) en de toneel-Cathy (Alejandra Theus). Ja, ze verklaren elkaar de liefde, als het moet zelfs door elkaar in het gezicht te slaan of elkaar aan de haren te trekken – echt fysiek toneel is dit – maar voelen doen we het niet. Een klein beetje komt dat misschien doordat Smit geen grote donkere oerman is, maar een kleinere, hoogblonde acteur. Alejandra Theus is wel een prachtige Cathy: heerlijk wispelturig en jonglerend met de mannelijke aandacht. Theus heeft een prettige Vlaamse tongval, wat Cathy een nieuwe dimensie geeft. Zoals ook het pakje Marlboro lights op de vloer lekker vervreemdend werkt, en de mededeling van verschoppeling Heathcliff – stinkend rijk na drie jaar weergekeerd – dat hij „geluk heeft gehad op de beurs”.

Eigenlijk is het enige moment van ontroering de ontboezeming van Cathy aan Nelly, de meid. Cathy houdt zielsveel van Heathcliff, maar kan niet met hem trouwen omdat hij ‘een dier’ is. Daarom kiest ze voor de keurige Edgar. Die scène speelt Theus aandoenlijk mooi.

In Brontë’s Wuthering Heights is de sfeer ongeëvenaard beklemmend en verstikkend. En het is altijd turbulent weer op de heide van Yorkshire. Zet dat maar eens neer op een podium in een modern theater. Deels is het de decorontwerpers en aanverwanten gelukt. Aan weerszijden van het podium staan twee indrukwekkende ventilatoren, ze zien eruit als kleine vliegtuigmotoren. Als die aangaan kunnen Cathy en haar lief bijna tegen de wind leunen zonder om te vallen. Voeg daarbij veren, aarde, sigarettenrook (tip voor caférokers: word acteur), en het smerigste rekwisiet van 2009, een opengereten haas, en het wordt ook voor de bezoeker adembenemend. In de goede zin van het woord, dat toch wel.