Waar is de tsinkiriantsiintsoonkwaakwaa?

Peter K. Austin (red.) - 1000 Talen van de wereld. Levende, bedreigde en uitgestorven talen. Uit het Engels vertaald door Cornelis van Ginneken. Fontaine Uitgevers. 288 pag. 29,95.

Er valt veel moois te beleven aan de enorme linguïstische diversiteit die er nog steeds is. De Kaukasische taal Ubykh, waarvan de laatste spreker in 1992 is overleden, had bijvoorbeeld 83 medeklinkers en 2 klinkers. De Mexicaanse taal Nahuatl heeft een heel lang woord voor schaar: tsinkiriantsiintsoonkwaakwaa. En in de Papoea-taal Mian telt men met het lichaam: 12 is ‘op het oor’, 13 ‘op het gezicht’.

Het aantal nog levende talen wordt nu op 6.900 geschat. Tien jaar geleden lag die schatting nog op 6.000. Zijn er sindsdien 900 talen bijgekomen? Nee. Maar de ideeën over wat een taal is en wat een dialect verschuiven voortdurend, iedere schatting is relatief.

In het boek ‘1000 Talen van de wereld’ worden een kleine 300 talen besproken, waaronder alle wereldtalen, de meeste nationale talen, heel veel kleinere talen, en ook een handjevol uitgestorven talen.

Over onze eigen taal, het Nederlands, wordt verteld hoe het ooit, als Middelnederlands, is ontstaan, hoe zich daaruit het ABN ontwikkeld heeft en dat wij nog steeds worstelen met onze spelling. En dat Van Veldeke de eerste dichter was die in het Nederlands schreef.

Veel van die vaak één pagina lange taalschetsen smaken naar meer, en voor je het weet zit je op het internet te zoeken naar een uitgebreider verhaal.

Het boek is geschreven door taalwetenschappers – professoren en doctoren – en niet al te kritisch geredigeerd. Je komt geregeld onbegrijpelijke zinnen tegen als: ‘De variatie in medeklinkers komt door secundaire vervormingen van het aanzetstuk in de stemspleet.’

Het Roemeens is een Romaanse taal, wordt er gezegd. Vervolgens worden Roemeense woorden die zijn terug te voeren op het Latijn ‘leenwoorden’ genoemd. Slordig. Zo bezien bestaat het Nederlands grotendeels uit proto-Germaanse leenwoorden.

Het boek is helaas ook slecht vertaald. Tahitisch heet soms Tahitisch en soms Tahitiaans. De vertaler denkt dat ‘lingua franca’ meervoud is en heeft het over ‘drieëneenhalf millenia’ en ‘ex-koloniale talen’.

En de corrector heeft zitten slapen. Er ontbreken letters in woorden. Er wordt een terzijde begonnen met haakje-openen, maar haakje-sluiten blijft uit. En op pagina 158 zijn de telwoorden één tot en met tien in twee Chinese talen niet in fonetisch schrift weergegeven, maar in een onbegrijpelijk font – foutje van de opmaker?