'Talent zit bij Volendammers in de genen'

Henk Kras redde tien jaar geleden FC Volendam van de ondergang. De club is nu een voorbeeld voor anderen. „We krijgen geen euro van de gemeente.”

Als Henk Kras (54) in de bestuurskamer van FC Volendam aan zijn verhaal over de huidige staat van de eerstedivisieclub wil beginnen, klinken op de achtergrond de kerkklokken. Het Noord-Hollandse dorp loopt uit voor de begrafenis van een achttienjarige jongen. Een voetballer uit de jeugdopleiding van amateurvereniging RKAV Volendam. „Een hele trieste zaak”, zegt de voorzitter van FC Volendam. „Als er dit soort dingen gebeuren, ga je wel relativeren. Daarbij vergeleken is het belang van voetbal natuurlijk nul. Dit maakt een diepe indruk. Volendam is een hechte gemeenschap waar iedereen elkaar kent. De saamhorigheid is hier groot. Dat past bij onze cultuur. Dat maakt Volendam uniek. Mensen staan in voor- en tegenspoed voor elkaar klaar. Zo luidden twee jaar geleden bij de promotie van FC Volendam naar de eredivisie om tien voor tien de kerkklokken. Toen vierde het dorp samen massaal feest. Want de FC is van iedereen.”

Kras staat tien jaar aan het bewind van ‘het andere Oranje’. De geboren Volendammer, die in het dagelijks leven directeur van een recyclingbedrijf is, trof in 1999 een club aan die aan de rand van het faillissement stond. Bovendien had FC Volendam door verschillende schandalen veel krediet verspeeld bij sponsors en publiek. Als lid van de raad van commissarissen zette Kras razendsnel een reddingsactie op touw. „Het was een grote financiële chaos. Het was echt puinruimen. Binnen een paar dagen moesten we een schuld van 800.000 gulden (360.000 euro, red.) wegwerken. Zonder hulp van de gemeente is het ons toen gelukt om in een mum van tijd 850.000 gulden (380.000 euro, red.) binnen te halen. De steunbetuigingen kwamen zowel van binnen als van buiten het dorp. Ook toen zag je de verbondenheid. Er zat geen cent gemeenschapsgeld bij. We krijgen nog altijd geen euro van de gemeente.”

FC Volendam is onder leiding van voorzitter Kras, vice-voorzitter Henk Schoorl en penningmeester Henk Binken uitgegroeid tot één van de gezondste clubs in het betaald voetbal. De ‘wijdbroeken’ zijn door de KNVB ingedeeld in de zogenoemde categorie 3. FC Volendam is één van de tien clubs in het betaald voetbal die hun financiële huishouding perfect op orde hebben. „Vanaf het begin heb ik gezegd dat we eerst naar ons zelf moesten wijzen voordat we hulp zouden vragen bij anderen. Als er vijf euro binnenkomt, kan er maar vijf euro worden uitgegeven”, stelt de voormalige zaalvoetballer. „Zo werk ik in mijn bedrijf ook. Sommige Volendammers vinden ons misschien wat té zuinig, maar we kunnen ons gewoon niet permiteren om grote financiële risico’s te nemen. Het gemiddelde salaris in de eredivisie mag dan 335.000 euro zijn, maar dat soort bedragen worden hier in Volendam echt niet betaald.”

Kras kijkt met een kritische blik naar clubs als RKC Waalwijk, FC Haarlem en Vitesse. Clubs die door grote schulden in de problemen zijn gekomen. „Als je dat met onze situatie vergelijkt, kan je de steun die zij krijgen een soort van concurrentievervalsing noemen. De KNVB zou in bepaalde gevallen moeten ingrijpen. In de ons omliggende landen gebeurt dat ook. Maar het begint natuurlijk allemaal bij de bestuurders van die clubs zelf. Ik kan het hier echt niet maken om de club met een schuld van vier miljoen achter te laten om vervolgens lekker te gaan golfen. Als ik FC Volendam in de financiële problemen breng, dan moet ik verhuizen. Dat wordt hier echt niet geaccepteerd.”

Kras is zich ervan bewust dat FC Volendam veroordeeld is tot een rol in de marge van het betaald voetbal. „Ons achterland is water. En ons kleine stukje voorland moeten we delen met Ajax en AZ. Daar zal niet veel aan veranderen. Dat is gewoon de realiteit. Wij moeten het in Volendam hebben van onze inventiviteit. Zo investeren we heel veel in onze eigen jeugd. Vrijwel alle spelers die bij RKAV Volendam in de hoofdklasse spelen zijn Volendammers. En die verdienen in tegenstelling tot spelers bij andere amateurverenigingen echt helemaal niets. De echte goede spelers stromen door naar de profclub. Vorig seizoen zaten er acht jongens uit onze eigen opleiding in de selectie. Dat was absoluut uniek voor een eredivisieclub. En ook dit seizoen staat er weer een aantal geboren Volendammers in de basis. Het talent zit bij ons gewoon in de genen.”

De clubvoorzitter heeft er wel een verklaring voor waarom het katholieke vissersdorp van 22.000 inwoners zoveel goede zangers en voetballers voortbrengt. „Als een Volendammer iets doet, dan wil hij het goed doen. En anders stopt hij er gewoon mee. Als katholieke enclave in Noord-Holland hebben wij altijd extra moeten strijden. De drang om te overleven is hier diepgeworteld. Dat heeft met het milieu te maken waarin je opgroeit. Ik ben groot geworden in een gezin met tien kinderen. In mijn jeugd heb ik echte armoede gekend. Er was geen centrale verwarming, geen ijskast, geen douche en geen wasmachine. Als het eten op tafel kwam, dan hoefde ik echt te zeggen: ‘Dat lust ik niet’. Ik zat naast mijn vader, nou die stond dan direct klaar om in te grijpen. Daar word je wel door gevormd. Van jongs af aan leer je dat je moet presteren in het leven.”

Naast de vele succesverhalen uit Volendam kent het dorp aan het IJsselmeer ook problemen met drank en drugs. „Ik ken die verhalen wel, maar ik geloof niet dat het bij ons erger is dan elders. Onze jeugd is gewend om op jonge leeftijd al hard te werken. Daardoor hebben ze misschien wat meer te besteden dan hun leeftijdgenoten in andere plaatsen. Dat geld wordt wel eens uitgegeven aan bepaalde genotsmiddelen. Maar zoals de positieve verhalen over Volendam altijd worden uitvergroot, zo is dat ook als we een keer met iets negatiefs in het nieuws zijn.”

De Volendammer zou volgens Kras nog best wat trotser op zijn afkomst mogen zijn. „We zijn een beetje bleu. En dat is echt niet terecht. Volendam doet het als naam heel erg goed. We wekken zowel nationaal als internationaal heel veel sympathie. De uitstraling van ons dorp is eigenlijk vrijwel altijd positief. En dat imago heeft FC Volendam ook. Toen we vorig seizoen in de eredivisie speelden, was dat goed te merken. Vrijwel iedere club die bij ons op bezoek kwam, had een goed woordje voor ons. De Feyenoordfans vloekten natuurlijk wel hartgrondig toen ze hier met 2-1 verloren. Maar als ze iemand een overwinning gunden, dan was het wel FC Volendam. De supporters van FC Groningen verontschuldigden zich bijna nadat ze in de blessuretijd het winnende doelpunt hadden gemaakt. We hebben heel veel goede wedstrijden gespeeld. En zeker omdat we in het begin waren afgeschilderd als het lelijke eendje van de eredivisie deed de degradatie veel pijn. Op de dag van mijn verjaardag speelden we met 2-2 gelijk in Doetinchem tegen De Graafschap door een eigen doelpunt van Gerry Koning. En Feyenoord verloor die dag thuis van Roda JC. Dat was een schande natuurlijk. Maar goed, ik heb direct gezegd: ‘Het is twee dagen rouwen en dan gaan we weer verder bouwen’.”

Kras kon allereerst op zoek naar een nieuwe trainer, omdat Frans Adelaar naar Sparta vertrok. De keus viel uiteindelijk op Edward Sturing van Vitesse, die op huurbasis in Volendam werkt. „Niet iedere coach is geschikt om hier te werken”, stelt Kras. „Er heerst bij FC Volendam een bepaalde cultuur en daar houden we ons graag aan vast. Zo praten wij als bestuur graag met de technische staf over voetbal. Dat doen we iedere week met een kop koffie erbij. En als het in onze ogen niet goed gaat, dan kunnen er harde woorden vallen. Een trainer presteert niet in zijn eentje. Dat doe je als club met zijn allen. FC Volendam bestaat al honderd jaar en niemand is belangrijker dan de club.”

FC Volendam is onder Sturing een middenmoter in de eerste divisie. Als het aan de KNVB ligt, gaan er aan het einde van het seizoen twee clubs degraderen naar een nieuw te vormen Topklasse. „Eerst zien, dan geloven”, zegt Kras. „De KNVB wilde vorig seizoen ook aan FC Eindhoven en Fortuna Sittard de licentie ontnemen. Beide clubs spelen nu nog steeds mee. Maar goed, met de KNVB weet je het nooit. Dus wij hebben laten onderzoeken hoe we er bij een eventuele degradatie voor zouden staan. Dat zou echt desastreus zijn. Ik zou niet weten hoe we met de spelerscontracten zouden moeten omgaan. Zonder tv-inkomsten en lagere sponsorgelden is dat gewoon niet te doen.”

Kras doet niet aan doemdenken en ziet de toekomst rooskleurig tegemoet. Het Kras Stadion van FC Volendam krijgt binnenkort een opknapbeurt waardoor de club volgens de naamgever „tien tot vijftien jaar vooruit kan”. Kras zou graag af willen van de verplichte vrijdag als speeldag in de eerste divisie. „Het bezoeken van uitwedstrijden is bijna onmogelijk op de dag dat Nederland één grote verkeersopstopping is. En Volendammers vinden het niets om op vrijdagavond naar voetbal te kijken. Het liefst zouden we gewoon op zondag spelen. ’s Ochtends eerst naar de kerk of naar opa en oma. Daarna lekker voetballen kijken en een borreltje drinken. Dat is voor een Volendammer gewoon een topdag!”