Spelers en werkers

Naar aanleiding van de nostalgische tweekamp die Kasparov en Karpov een tijdje geleden in Valencia speelden, bracht het novembernummer van Schach een interessant artikel van Adrian Mikhalchishin over hun eerste twee matches in 1984 en 1985.

Mikhalchishin, die tegenwoordig Sloveen is, was toen een van de vele geheime secondanten van Karpov. Officieel was hij bij de matches aanwezig als verslaggever voor een krant uit Lvov.

Als de grote auto van Karpov bij de speelzaal kwam, moesten geheime secondanten diep duiken op de achterbank. Karpov stapte uit en dan reed de auto nog een paar keer een hoek om, zodat de geheime helpers uit konden stappen zonder dat iemand het zag.

Karpov bereidde zich op de eerste match tegen Kasparov voor in een kuuroord aan een meer in Letland. De secondanten gingen 's ochtends al vroeg aan het werk. Karpov stond veel later op, ontbeet rustig en ging dan tennissen. Na de lunch bekeek hij wat de secondanten bedacht hadden.

Hij had een snelle blik en een scherp oordeel. Vaak zei hij volgens Mikhalchishin iets als: „Ja, een interessante variant, maar niet voor een match om het wereldkampioenschap. Kom jongens, ik maak jullie liever in met vluggertjes.”

Nadat hij dat met grote overmacht gedaan had, zei hij: „Kaarten doen jullie in ieder geval beter.” Na het avondeten werd er gekaart en dat zal Karpov ook wel gewonnen hebben, want hij was een fenomenaal spelletjesman.

Een groot schaakonderzoeker was hij nooit en misschien komt het daardoor dat zijn speelkracht zo drastisch verminderd is. Tegen Kasparov had hij in Valencia niets in te brengen en onlangs verloor hij op Corsica een korte match van rapidpartijen tegen Anand met 3,5-0,5.

De patriarch Botwinnik, die altijd alleen respect had voor de onderzoekers en niet voor de pure spelers, zou zich tevreden nog eens behaaglijk omdraaien in zijn graf als hij het hoorde.

Wat arbeidsethos betreft was Kasparov altijd Karpovs tegendeel. Over zijn trainingskamp met Magnus Carlsen in Kroatië zei hij laatst dat er naar zijn smaak te weinig gedaan was, maar dat Carlsen waarschijnlijk harder had gewerkt dan hij ooit in zijn leven had gedaan.

Donderdag is in Moskou het Tal Memorial begonnen, het sterkste toernooi van het jaar. Van de top tien van de wereld ontbreken alleen Topalov en Gashimov, maar de mensen die hun plaatsen innemen, Ivantsjoek en Ponomariov, mogen er ook zijn.

Kan Carlsen zijn schitterende resultaat van Nanjing in dit nog sterkere gezelschap herhalen? In de eerste ronde legde oud-wereldkampioen Kramnik hem het vuur na aan de schenen in een schitterend gevecht.

Magnus Carlsen - Vladimir Kramnik, Tal Memorial Moskou

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. Dc2 0-0 5. a3 Lxc3+ 6. Dxc3 d5 7. cxd5 Pe4 Een idee van Anand. 8. Dc2 exd5 9. Lf4 Pc6 10. e3 Te8 In Karpov - Anand, rapid Corsica 2009, werd 10...g5 11. Lg3 f5 gespeeld. 11. Pf3 g5 12. Lg3 g4 13. Pe5 Pxe5 14. Lxe5 c5 Alles even krachtig. Wit heeft problemen. 15. Ld3 Lf5 16. De2 f6 Kramnik heeft het openingsgevecht tegen het formidabele team Carlsen/Kasparov gewonnen. 17. Lxe4 Lxe4 18. Lg3 Na 18. Dxg4+ Kh8 zou zwart een zeer gevaarlijke aanval krijgen. 18...Da5+ 19. Dd2

19...Dxd2+ Hij wikkelt af naar een beter eindspel. Sterk was ook 19...Da6, waarna wit waarschijnlijk een pion moet offeren met 20. f3 om zijn koning lucht te geven. 20. Kxd2 De storm lijkt geluwd, maar dat is schijn. 20...c4 Ambitieuzer dan 20...cxd4 21. exd4 Lxg2, want dat kan wit houden. 21. f3 gxf3 22. gxf3 Lg6 23. h4 Lh5 24. Ke2 Te6 25. Le1 Kf7 26. Kf2 Tae8 27. Ld2 Tb6 28. Lc3 Tb3 Zwart wil b7-b5-b4 spelen. 29. a4 b6 30. The1 Lg6 31. e4 Wit rukt aan zijn ketenen nu zwarts Tb3 tijdelijk buiten spel staat. 31...dxe4 32. d5 a6 33. fxe4 Lxe4 34. d6 f5 35. Tg1 Ke6 36. Tg7 Kxd6 37. Txh7 Ld3 38. Kf3 Te4 39. h5 Th4 40. Tg1 Met twee torens in de aanval lijkt wit buiten gevaar, maar Kramnik weet de strijd gaande te houden. 40...Le4+ 41. Ke3 Th3+ 42. Kf4 Een vlijmscherp eindspel. Na 42. Kd4 (wit dreigt mat) Ld5 (nu dreigt zwart mat) 43. Tg6+ Le6 moet wit de kwaliteit geven. 42...Tf3+ 43. Kg5 b5 44. axb5 axb5 45. Kf6

45...Tbxc3 Na dit kwaliteitsoffer heeft wit het nog steeds moeilijk. 46. bxc3 Txc3 47. Tg8 Th3 48. Tc8 c3 49. Thc7 Misschien zijn enige onnauwkeurigheid in dit uiterst moeilijke eindspel. Na 49. Thh8 Lc6 50. Th6 zou het meteen remise worden. 49...c2 50. Kg5 Th2 51. Tc3 Ke6 52. Te8+ Kf7 53. Tb8 Tg2+ 54. Kf4 Ke6 55. Te8+ Kd7 56. Tb8 Ke6 Ook 56...Tg1 57. h6 Th1 58. Txc2 Lxc2 59. h7 Txh7 60. Tb7+ Kd6 61. Txh7 is remise. 57. Te8+ Kf6 58. Tf8+ Ke6 Remise.

Schaakopgave

Oplossing: 1...Lh4+ 2. Kh3 (na 2. Kxh4 Dg2 moet wit zijn toren geven met 3. Tc7+) 2...g5 en wit gaf op wegens 3. Txc6 Pxf4 mat of 3. fxg5 Pxg5+ 4. Kxh4 De4+ of 3. Tf3 Pd4.