De Zitting / Moeder en stiefvader verdacht van kindermishandeling met dood tot gevolg

kinderkamerOp 6 maart 2008 belden Michelle de F. en Johnny R. het alarmnummer, omdat hun 18 maanden oude dochtertje geen teken van leven meer gaf. Het openbaar ministerie vermoedt kindermishandeling. Donderdag vond in de rechtbank van Rotterdam de feitenbehandeling plaats.

“Ze zat stilletjes op de bank, met rondom haar ogen donkere kringen. Ze zag er uit als een oud, zorgelijk mensje.” Zo luidt een verklaring van een huisarts die terecht is gekomen in het dossier over Cerise. Een meisje dat toen - begin november 2007 - veertien maanden oud was. Op 6 maart 2008 werd ze dood aangetroffen in haar bedje in Hellevoetssluis. Het was nogal een puinhoop. Een omgevallen vuilnisbak, ontlasting op de muur, bloedsporen.

Smoren

Moeder Michelle de F. (30) en stiefvader Johnny R. (25) hebben die dag zelf 112 gebeld. Volgens het ambulancepersoneel was Cerise al een half uur dood. Uit sectie op het lichaam bleek dat het meisje nogal wat verwondingen had. Op haar bovenbeen, rug, tong en achterhoofd. Ook de riempjes van haar bovenlip waren gescheurd. Een symptoom dat volgens het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) kan duiden op smoren, het krachtig afdekken van neus en mond. Sommige verwondingen waren van zeer kort voor het overlijden. “Eerder minder dan dertig minuten, dan meer dan een uur”, zo leest rechtbankvoorzitter Leinarts voor uit het dossier.

De onderzoekers van het NFI menen dat Cerise is overleden door zuurstoftekort, maar achten het onwaarschijnlijk dat daar een medische aandoening aan ten grondslag ligt. Er zou sprake zijn van systematische, fysieke kindermishandeling met uitbarstingen van “heftig, grof geweld”. Andere deskundigen spreken in het dossier ook over psychische verwaarlozing. Het openbaar ministerie verdenkt het stel van moord, doodslag, zware mishandeling met de dood ten gevolge, kindermishandeling en verlating van een hulpbehoevende.

Die zesde maart was toevallig ook de dag dat het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) haar dossier sloot over het gezin. Na meldingen van school en huisarts had het AMK een onderzoek ingesteld, maar kon uiteindelijk niets aantonen. Wel is het gezin doorverwezen naar het Sophia Kinderziekenhuis. De oudste dochter Mariëlle is inmiddels acht jaar oud en uit huis geplaatst. Tijdens de voorlopige hechtenis is moeder Michelle bevallen van dochter Roxanne – nu vijf maanden oud.

Medisch

“Het is net een horrorfilm”, zegt Johnny R. Daarmee doelt hij niet op wat er volgens hem werkelijk is gebeurd, maar op wat er in het dossier staat. Want van kindermishandeling is volgens hem geen sprake. Integendeel, hij hield juist zielsveel van Cerise. Van de zorg voor het meisje werd hij “een heel ander persoon”, in positieve zin. En Michelle kan dat bevestigen, zegt R. “Ik vond het super, echt wel! Na haar nog vier kinderen”, zo dacht hij er naar eigen zeggen voor het drama over.

Natuurlijk, hij zag ook wel dat er wat met Cerise aan de hand was. Op een avond zat het gezin aan tafel en zei hij tegen Michelle: “Moet je eens kijken naar Cerise. Haar hele hoofd staat asymmetrisch.” Het kraakte zelfs, weet Johnny. “Haar hoofd kon je indrukken. Het stond een beetje scheef, haar schedelpan - of hoe heet dat - was een beetje vervormd.” Michelle herinnert zich dat moment ook. “Haar hoofdhuid leek van crêpepapier. Ze had luchtbelletjes onder de huid. Als je daar op drukte, schoot het zo een andere kant op.” Beiden ontkennen dat Cerise door hun toedoen is overleden. “Het is medisch, en daar blijf ik gewoon bij”, aldus de stiefvader. “Kinderen gaan meer bewegen naarmate ze ouder worden”, verklaart Michelle over het letsel.

Gedragsproblemen

Michelle spreekt alleen als haar iets gevraagd wordt. Heel zachtjes, bijna onverstaanbaar. Johnny is strijdvaardiger en zegt herhaaldelijk “nee” als de rechter voorleest uit het dossier. De verhoren waren volgens hem “gewoon machtsmisbruik”. Hun keurige voorkomen contrasteert met de beschrijvingen van hun privésituatie. Beiden hebben, ieder afzonderlijk, een tijdje op straat rondgezworven en delen een drugsverleden. Ook qua psychische problemen doen ze niet voor elkaar onder. Johnny is volgens de psychologen impulsief, instabiel, makkelijk beïnvloedbaar, zwak begaafd en heeft moeite met het conformeren aan wetten en regels. Michelle wil graag overal de controle over houden, kan impulsen niet goed onderdrukken en lijdt mogelijk aan Borderline, een aandoening die zich onder meer uit in hechtingsproblemen. Ze is een stuk slimmer dan haar vriend, hoewel ze de HAVO niet heeft kunnen afronden wegens gedragsproblemen. Op dit moment zijn ze beiden werkloos.

Instinct

Een belangrijk onderdeel van het dossier is het verslag van een afgeluisterd gesprek tussen Michelle en haar vader in het huis van bewaring. Daarin trekt ze een vergelijking met het dierenrijk. Haar postnatale depressie zou voortkomen uit een soort dierlijk instinct. “Mijn onderbewuste stootte het kindje af”, zou ze tegen haar vader gezegd hebben. Moederhonden doen dat volgens haar ook bij ongewenste puppies, die vreten ze soms zelfs op. In die verklaring zijn de rechters buitengewoon geïnteresseerd, maar de advocaat wijst op het verband met de postnatale depressie. Er wordt geen link gelegd tussen de dood van het kindje en deze theorie.

In een van de verhoren heeft Michelle gezegd dat ze, net als haar moeder, een beetje paranormaal begaafd is. “Aparte, niet door anderen gedeelde overtuigen”, zoals een psycholoog in het dossier opmerkt. “U had die dag het gevoel dat er iets met Cerise zou gaan gebeuren”, zo brengt officier van justitie Blom een uitspraak van Michelle in herinnering. “Dat Arie u heeft laten zien wat er gebeurd is. U krijgt iets door.” Dat beaamt Michelle. Arie is haar ex en de natuurlijke vader van Cerise. Vijf maanden voor de dood van de baby is hij overleden. Michelle is zich bewust van haar beperkingen en legt dat als volgt uit: “Je moet uitkijken dat je je angsten niet als wil gaat zien.”

Maandag worden in deze zaak vier artsen als getuigen-deskundigen opgeroepen. Dinsdag zal de officier van justitie de eis formuleren en krijgen de advocaten de gelegenheid het pleidooi uit te spreken. De verdachten houden waarschijnlijk voet bij stuk. “Huilen, dat deed ze nooit eigenlijk”, aldus Johnny R.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Update 10 november (strafeis bekend): De officier van justitie heeft tegen Michelle de F. en Johnny R. celstraffen geëist van twaalf jaar. Volgens het OM staat vast dat het kindje enkele maanden is mishandeld en op 6 maart vorig jaar door een van beide verdachten is gesmoord of is verdronken. Een van de deskundigen die een rapport uitbracht over de doodsoorzaak, sloot niet uit dat het meisje is verdronken in een toiletpot. De verdachten ontkennen echter het bijna achttien maanden oude kindje te hebben mishandeld.