'Pas na dit boek begreep ik het helemaal'

‘Het boek Das Ende der SED. Die letzten Tage des Zentralkomitees, is de beste voorstelling van de val van de Muur. Het bevat namelijk de notulen van acht vergaderingen van het hoogste lichaam van de SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands) tussen 18 oktober en 3 december.

Het leest als een toneelvoorstelling over totale machteloosheid. Doordat de notulen verbatim zijn opgenomen kun je alle interrupties teruglezen. ‘Starke beifall’ staat er dan, of, ‘Ach du Scheißkerl, das ist doch unglaublich’. Uit allerlei interventies wordt duidelijk dat de leden geen benul hadden van het totale failliet van de Staat. Ze waren van de wereld afgedreven. Jarenlang hield men elkaar voor de gek. Honecker, Mittag, Jarowinsky, iedereen loog, en daardoor had ook niemand zicht op de werkelijkheid. Het mooie is dat buiten de massaprotesten in volle gang zijn.

En opeens moeten ze verklaringen afleggen: waarom is het land dan failliet? Zijn onze computertechnici dan niet de beste ter wereld? Hoe kan dat?

De schuldigen – allemaal keurige partijleden – moesten bekennen en werden verwijderd. Honecker als eerste. Met welke autoriteit dat gebeurde? Nou, zo ging dat daar niet, er waren gewoon allemaal kliekjes en als het draagvlak groot genoeg was, dan zette je gewoon iemand af. Zo was Honecker toch zelf ook aan de macht gekomen!

Jarenlang is iedereen voor de gek gehouden. Volmaakte waanzin. Veel van de betrokkenen heb ik gekend, ik ‘zie’ het ze zeggen. Toen ik het boek in 1997 las, dacht ik doorlopend: ja, nu begrijp ik het, nu begrijp ik het volkomen.’ (LdP)

F. Springer (pseudoniem van Carel Jan Schneider) was vier jaar ambassadeur in de DDR