Nord Stream weer stap dichterbij

De aanleg van Nord Stream, een geplande pijpleiding die Russisch gas via de Oostzee moet gaan vervoeren naar West-Europa, is een forse stap dichterbij gekomen. Finland en Zweden gaven gisteren het groene licht voor de bouw. De twee landen moesten toestemming geven omdat de pijpleiding deels door hun wateren zal gaan.

De laatste obstakels zijn daarmee uit de weg. Denemarken had in oktober al toestemming gegeven, nadat het Deense energiebedrijf Dong een miljoenencontract met het Russische Gazprom had gesloten over gasimport. Alleen Duitsland en Rusland moeten nog goedkeuring verlenen, maar dat wordt gezien als formaliteit, omdat die landen zelf bij Nord Stream zijn betrokken.

De pijpleiding, waarin naast Gazprom (50 procent) en het Duitse Wintershall en Eon Ruhrgas (beide 20 procent) ook de Gasunie een belang heeft (9 procent), omzeilt de Oost-Europese landen waardoor Russisch gas voor Europa nu wordt vervoerd: Polen, Baltische staten en vooral Oekraïne.

Die landen zullen als de pijpleiding er eenmaal is, aanzienlijke transitinkomsten verliezen. Daar wordt Nord Stream daarom vooral gezien als een manier van Moskou om politieke tegenstanders een hak te zetten. Met de pro-westerse regering van Oekraïne is Moskou al jaren in gevecht, getuige de gasruzies van afgelopen jaren, die inmiddels weer een nieuwe ronde in lijken te gaan. De Oekraïense regering heeft vandaag laten weten de gasrekening voor de maand oktober te hebben betaald. Poetin had al gewaarschuwd voor een gasstop als Oekraïne de rekening niet op tijd zou betalen. Europese Commissievoorzitter Barroso riep gisteren Oekraïne op geen problemen te veroorzaken.

Zweden en Finland vormden lange tijd een obstakel bij de aanleg van de pijpleiding. In beide landen werden milieubezwaren opgeworpen. Nord Stream zou de visstand in gevaar brengen, en in de Baltische Zee liggen nog honderden mijnen en vaten gifgas die bij de bouw tot ontploffing kunnen komen of kapot kunnen gaan.

Sommige analisten vragen zich af of Nord Stream ooit winstgevend zal zijn. De pijpleiding is, omdat ze door zee loopt, fors duurder dan een pijpleiding over land of het moderniseren van bestaande pijpleidingen, en de toekomstige vraag zou onzeker zijn. Uit deze week uitgelekte delen van de jaarlijkse Energy Outlook van het Internationale Energieagentschap (IEA) blijkt dat juist wanneer Nord Stream op volle capaciteit moet zijn, in 2012, er een aanzienlijk aanbodoverschot zal zijn.