'Het ging door merg en been'

‘Kort na de val van de muur op 9 november 1989 was het 14de Roemeense partijcongres. Ceausescu zou perestrojka (hervorming) en glasnost (openheid) aankondigen. Men verwachtte enige verbetering. Maar de dictator zei: „Er zullen eerder appels aan de perenbomen hangen voordat jullie veranderingen zien.” Een paar studenten hebben toen appels opgehangen. Collega’s zeiden: deze dictatuur duurt nog minstens vijf jaar.

Het boek dat voor mij verbonden blijft met de val van de Muur is Romania: The Entangled Revolution van Nestor Ratesh uit 1991. Zelf was hij er in 1989 niet bij. Roemenen die er wel bij waren hebben gekleurde of verwarde herinneringen. Het was ook verwarrend. Na de speech van Ceausescu raakte het volk in depressie. Vrienden – allemaal dissidenten – belden me huilend op. Maar toen was er ineens een dominee in Timisoara die zich verzette tegen zijn gedwongen overplaatsing. Toen ze hem wilden verwijderen ging het volk letterlijk om hem heen staan. Het escaleerde, er vielen schoten. Sommige ambassadeurs vertrokken. Dagen later kwam mijn Franse collega een vergadering binnenrennen en verklaarde: „Timisoara est libéré”. Dat ging ons door merg en been.

Toen Ceausescu uit Iran terugkeerde plande hij de gebruikelijke solidariteitsbetoging. Arbeiders werden opgehaald om te juichen. Maar eentje riep: Timisoara, Timisoara en daarna volgde iedereen. Je hoort Ceausescu’s vrouw nog zeggen: „Zeg dat je de minimumlonen verhoogt, zeg dat ze een pond extra vlees krijgen.” De dagen daarna werden de protesten groter en uiteindelijk viel Ceausescu. Hij heeft waarschijnlijk nooit begrepen waarom het volk zich tegen hem keerde.’ (LdP)

Coen Stork was ambassadeur in Roemenië ten tijde van de val van Ceausescu.