Gezant: premier lobbyt wél in EU

Medewerkers van premier Balkenende voeren in Europese hoofdsteden campagne voor zijn benoeming tot eerste ‘president’ van de Europese Unie. Dat heeft de Poolse EU-ambassadeur in Brussel, Jan Tombinski, gisteren gezegd in een gesprek met journalisten. Balkenende doet dat niet in eigen persoon, „maar wel via zijn medewerkers”, aldus Tombinski.

„Onzin”, zei Balkenende gisteren op de vraag van een NOS-verslaggever of hij mijn zijn hoofd al in Brussel zit. In de Tweede Kamer ontkende hij eerder kandidaat te zijn. De RVD ontkent dat de regering voor Nederland lobbyt. De coalitiepartijen hielden zich vooralsnog aan de RVD-lijn

De belangrijkste concurrent van Balkenende is de Belgische premier Herman Van Rompuy, zei de Poolse topdiplomaat verder. „Als je lang meedraait als premier in Brussel, loop je het risico vijanden te krijgen. Balkenende is zeven jaar premier, dat heeft voor- en nadelen. Van Rompuy is een nieuw gezicht. Hij heeft niet de kans gehad in conflict te raken met zijn collega’s. En de man met de minste vijanden krijgt de baan.”

In Den Haag, waar premier Balkenende gisteren de jaarlijkse Europa-lezing gaf, vermeed hij elke verwijzing naar persoonlijke ambities. Ondertussen doen Belgische politici niet langer geheimzinnig. Yves Leterme, de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, zei gisteren dat zijn premier „een zeer goede kans maakt”.

Achter de schermen wordt een diplomatiek spel gespeeld dat niet alleen bepalend is voor de toekomst van de Benelux-premiers. Aansluitend vindt de komende weken een reeks benoemingen plaats. José Manuel Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, is ook bezig een nieuw dagelijks bestuur voor de EU te vormen.

Hij is dringend op zoek naar vrouwen. Iedere lidstaat draagt één commissaris voor: 27 in totaal. Volgens bronnen rond Barroso heeft hij nog maar drie vrouwen.

Om de regeringen aan te sporen schreef Barroso onlangs een brandbrief aan EU-leiders „of ze het als „gedeelde verantwoordelijkheid” willen zien dat er straks voldoende vrouwen in de commissie komen. De huidige telt er acht.

Het is sowieso een moeilijk puzzel die Barroso moet leggen. Veel landen zouden graag een zware financiële of economische portefeuille willen: Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Polen. Nederland had de vorige keer één van de belangrijkste posten – Neelie Kroes op Mededinging – en zal nu genoegen moeten nemen met minder, klinkt het in Brussel. Barroso kan niet iedereen iedere keer tevreden stellen.

De Portugees heeft veel, maar nog niet alle stukken. Het Verdrag van Lissabon voorziet twee nieuwe topfuncties. Behalve een EU-president komt er ook een EU-minister van Buitenlandse Zaken. Alles hangt met alles samen.

De benoeming van de Hoge Vertegenwoordiger is gekoppeld aan de keuze van een vaste voorzitter: iedereen is het er over eens dat die uit verschillende politieke families moeten komen. De Hoge Vertegenwoordiger werkt voor de de lidstaten, maar wordt óók vice-voorzitter van de Commissie. Barroso moet dus weten wie dat is, voordat hij zijn puzzel kan afmaken. David Miliband, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, wordt op dit moment het vaakst genoemd als Hoge Vertegenwoordiger voor die post. Zij hebben toch áltijd kandidaten? Het antwoord is, zeggen diplomaten, dat de Fransen waarschijnlijk een minstens zo interessante financiële portefeuille in de Commissie krijgen. De meeste landen hebben inmiddels laten weten wie hun commissaris wordt. De landen die dat nog niet hebben gedaan, hopen dat ze één van de twee nieuwe topfuncties kunnen krijgen. De kandidaten daarvoor ontkennen kandidaat te zijn. Zo heeft Zweden nog geen naam bekendgemaakt: hun minister van Buitenlandse Zaken, Carl Bildt, zou Hoge Vertegenwoordiger willen worden. Idem Groot-Brittannië met Miliband. Ook Nederland blijft vaag, zo lang Balkenende meedoet.

Behalve vrouwen zoekt Barroso ook liberalen en sociaal-democraten. Christen-democraten heeft hij genoeg: die zitten in veel landen in de regering. Maar Barroso moet straks de goedkeuring vragen aan het Europees Parlement voor zijn commissie. Dan helpt het als liberalen en sociaal-democraten ook over partijgenoten stemmen.

Nederland zou makkelijker een aantrekkelijke portefeuille kunnen claimen door een vrouwelijke PvdA’er te sturen. Maar in Den Haag circuleren alleen namen van christen-democraten: de ministers Hirsch Ballin en Van der Hoeven, oud-minister Veerman en oud-staatssecretaris Van Rooy. Alleen als Balkenende EU-president wordt, komen er weer PvdA’ers in beeld. Staatssecretaris Timmermans (Europese Zaken) zou wel willen. Albayrak (Justitie) geldt ook als kandidaat.