Een ziekenhuis dat mensen ziek maakt

Waar winden stedelingen zich over op? In Gouda houdt een monotone bromtoon omwonenden van het ziekenhuis uit de slaap.

Een bromtoon. Een zoem. Veel indruk maakt het overdag niet. Toch zeggen ten minste tachtig veelal oudere omwonenden van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda vooral ’s nachts te lijden onder het monotone geluid van koelmachines. Hilda Klein: „Het is ’s nachts ontzettend stil. In die stilte horen wij een zeer irritante toon. Vooral bij warm weer en oostenwind kunnen wij er niet van slapen. Ik heb tegen mijn man gezegd: laten we hier vandaan gaan. Maar mijn man wil niet. We zijn misschien ook te oud om te verhuizen.”

De omwonenden hebben onlangs een petitie overhandigd aan het ziekenhuis. Daarin vragen zij de geluidsisolatie van koelinstallaties te verbeteren. „Iedere avond in bed hoor ik gebrom. Ik ben hiervoor naar een KNO-arts gegaan daar ik dacht dat er iets mis is met mijn oren. Maar het bleken de compressoren te zijn”, zegt de een. Een ander: „Dit geluid is in de nachtelijke uren uitermate irritant, want het dringt door in de slaapkamer. Dat is onaanvaardbaar!” Weer een ander: „Sinds enkele weken slaap ik met oordopjes omdat ik vier à vijf keer per nacht wakker word.”

Het ziekenhuis plaatste beide koelmachines ruim twee jaar geleden op het dak van een energiegebouw. Een actiegroep onder aanvoering van bewoner Johannes van Wijgerden maakt sindsdien overuren. Een geluidswand om de koelmachines heeft volgens omwonenden onvoldoende effect gehad. Van Wijgerden: „De wand is te dun en te laag.” Ook een later geplaatste bovenwand zou nauwelijks hebben geholpen. Dat komt volgens de actievoerders vooral doordat het om laagfrequent geluid gaat: tonen die heel ver dragen, over de geluidswand heen gaan en dwars door dunne wanden en ramen heen dringen. Van Wijgerden: „Een slaapkamer fungeert als klankkast. Laagfrequente tonen worden versterkt zoals de snaren van een gitaar of een viool worden versterkt door de klankkast.”

Het ziekenhuis zegt de klachten serieus te nemen, maar alles te hebben gedaan wat redelijkerwijs kan worden verwacht. Bouwdirecteur Aad Voordendag: „Wij zitten hier in een stille buurt en we willen ons als goede buur gedragen. Daarom hebben we aanvullende maatregelen genomen, ook al is uit metingen gebleken dat we aan alle voorschiften in de vergunning voldoen. Nu nóg meer doen heeft volgens onze onderzoekers geen zin. Kijk, er zijn altijd mensen die ergens last van hebben. Moeten we voor hen de koelmachines bijvoorbeeld achter dikke muren in een nieuw gebouw zetten?Dat zou anderhalve ton kosten, en dat geld hebben we op dit moment niet. Meneer Van Wijgerden heeft hierover vele gesprekken met ons gevoerd. Hij heeft hier de halve koffieautomaat leeggedronken. Maar het houdt een keer op.”

De omwonenden vinden de houding van het ziekenhuis niet gepast. „Het is te gek voor woorden dat ik mijn ramen dicht moet doen omdat een ziekenhuis die bromtroon produceert”, stelt bewoner Cor van der Nat. Ook Tiny Mounier, voorzitter van de vereniging van eigenaren van een flatgebouw in de buurt, is boos. „Waar zit de macht die maakt dat wij steeds tegen een muur aanlopen? Iemand zegt kennelijk: de bewoners moeten het maar slikken.”

De klagers krijgen steun van geluidstechnicus Jan Buys van het akoestisch adviesbureau Peutz. Volgens hem zou het ziekenhuis meer werk moeten maken van metingen. Buys: „Een zogenaamd gerenommeerd adviesbureau van het ziekenhuis heeft suffe paneeltjes laten plaatsen waar het geluid dwars doorheen gaat. Waarom laat het ziekenhuis het daarbij? Het is toch van de zotte dat uitgerekend een ziekenhuis mensen in de buurt ziek maakt door geluid?”

Twee keer heeft de Milieudienst Midden-Holland metingen verricht. Daarbij is gebleken dat het ziekenhuis aan de normen voldoet, zegt een woordvoerder van de milieudienst. Dat de omwonenden niettemin hinder ondervinden, kan te maken hebben met de aanwezigheid van laagfrequent geluid. „Maar daar hebben wij nog geen metingen naar uitgevoerd”, stelt de milieudienst.

Adviseur Jan Kramer van de Nederlandse Stichting Geluidhinder vertelt dat veel geluidhinder psychologisch van aard is. „Hinder heeft te maken met de betekenis die je aan geluid geeft.” Ook grijpen actievoerders het begrip laagfrequent geluid nogal eens aan als laatste middel om hun gelijk te halen. Maar dat is nog geen reden om de kwestie niet grondig te onderzoeken. Kramer: „Het minste wat je kunt doen, is precies meten wat de omwonenden in hun woningen horen, en nagaan van welke bron dat geluid afkomstig is.”

Misschien dat zo’n meting binnenkort plaatsvindt. Mocht blijken dat de bromtoon laagfrequent is, dan biedt de wet geen bescherming. Wel is er een richtlijn, waaraan een rechter de gemeten waarden kan toetsen. Geluidstechnicus Buys: „Een rechter kan hiermee uit de voeten.” Actievoerder Van Wijgerden: „Bij de geluidsmeting zijn ernstige fouten gemaakt. Wij gaan naar de Raad van State.”