Een geluid dat moet worden gehoord

Binnenkort houdt Llink op te bestaan – ik zal er geen traan om laten. De programma’s van die omroep ademden een modieus soort betrokkenheid met de wereld. Alles wat inhoudelijk moest zijn, werd zo krampachtig vlot gebracht dat je niet wist hoe snel je moest zappen. Overal werden BN’ers, semi-BN’ers, quasi-BN’ers en bijna-BN’ers bij gehaald. Er werd in de ijskast van BN’ers gekeken of ze wel milieubewuste producten gebruikten. BN’ers gingen op ecovriendelijke vakanties. Het was, kortom, volkomen oninteressant. Idealisme als lifestyle. In Expedition Unlimited moesten energieke gehandicapten opdrachten uitvoeren met verwende fotomodellen, zodat ze voor de camera konden leren wat wederzijdse afhankelijkheid was, ook al zat de een in een rolstoel en beschikte de ander over een lichaam dat – je wilt het niet weten.

De mislukking van Llink staat niet op zichzelf. De Nederlandse tv heeft zich afgekeerd van de grote wereld. Afgezien van Tegenlicht zijn er nauwelijks nog programma’s die grote thema’s aangaan. Buiten Nederland bestaat er niks meer, lijkt het, behalve wat als een bedreiging voor Nederland wordt gezien. Alles wordt teruggebracht naar de eigen belevingswereld, problemen zijn alleen pregnant wanneer ze zich een eind verderop in de straat afspelen. Een onderwerp moet emotioneel herkenbaar zijn – wanneer het dat niet is, wordt er een BN’er ingeschakeld. Bert Koenders zorgt altijd dat hij Marco Borsato bij de hand heeft.

Die obsessie met alles wat Nederlands is, is zo’n tien jaar geleden begonnen. In programma’s als Hart van Nederland werd ook het kleine, alledaagse als nieuwswaardig gebracht. Dat was een begrijpelijke reactie op doorgeschoten internationalisme – je kon je nog zo bewust zijn van de grote wereld, wanneer je de voordeur opendeed, zag je nog altijd de overkant van je straat. Maar die notie – de grote, complexe wereld versus de eigen, herkenbare wereld – is doorgeschoten en heeft bovendien verbeten trekken gekregen: de grote wereld is volkomen onzichtbaar geworden. Alleen wat klein is telt nog. Wat groot en abstract is, wordt als elitair en kwaadaardig gezien. Nederland is Volendam – en durf er eens iets van te zeggen.

De nieuwe omroepen, PowNed en WNL, zijn van hetzelfde laken een pak. Ze zullen een bekend geluid laten horen, alleen nog wat harder en scheller. Het zal gaan over Marokkaanse jongens die hele dag ‘hoerr’ roepen, over tbs’ers die zomaar ontsnappen, te hoge salarissen, belastinggeld dat over de balk gegooid wordt, politici die niet weten wat er leeft en over het demoniseren van Geert Wilders – en Gerda Smit. Precies wat je nu al avond aan avond krijgt voorgeschoteld.