Cognac als blanke troost in de Congo

Theater Achterlanden door NNT. Gezien: 31/10 Machinefabriek, Groningen. Tournee t/m 2/12. Inl.: www.nnt.nl. * * *

De cognacglazen in handen van de Nederlandse vrouw in Congo worden keer op keer groter. Uiteindelijk drinkt ze zich helemaal kapot. Ze beeft en trilt over haar hele lichaam. Actrice Malou Gorter maakt van de vrouw in het toneelstuk Achterlanden een getroebleerd wezen, geheel vereenzaamd in de barheid van de rimboe. Acteur Albert Secuur maakt van haar man, die elke dag in zijn Mercedes fourwheeldrive met kooiconstructie naar zijn werk scheurt, een griezel die hij zonder gêne volkomen antipathiek neerzet.

Met Achterlanden plant acteur en schrijver Ko van den Bosch zijn personages in het hart der duisternis, zoals in Conrads roman. Ze worden bevangen door diepe angsten. Als op een keer een neergeschoten Congolees op de oprijlaan ligt, breekt de paniek los. Beiden moeten proberen tot handeling en zelfs compassie te komen. De zwarte man, ontwapenend en agressief gespeeld door performer Rory de Groot, symboliseert de inheemse dreiging die alle blanke kolonialen voelen.

Na de countrymusical Heelhuids & halsoverkop wordt de nieuwe muziektheaterproductie van het Noord Nederlands Toneel voortgestuwd door genadeloze swamp-rock, mudfunk en psychotrash, meeslepend gebracht door de band van componist Robert van der Tol. Het kan niet wild genoeg zijn, in alle opzichten; de kwaadaardige, racistische taalerupties beuken net zo hard in ons hoofd als Van der Tols rock.

Met de rauwe energie zit het wel goed. Maar het bezwaar van Achterlanden is dat Van den Bosch geen dwingende vorm heeft gevonden. Na het ijzersterke begin verzandt de voorstelling in een onduidelijke maskerade met reusachtige wollen schaapskoppen. Het slot past niet bij het begin. Verlost van hun kwellingen zal het tweetal in Afrika nooit worden, dat is snel duidelijk. Ze zijn vreemden in een land dat ze niet eens willen begrijpen, cynischer kan het niet. Toch wilde ik meer zien, al was het maar een glimp van afronding.

    • Kester Freriks