Merkel heeft op verkeerde partij gegokt

Bondskanselier Merkel is er niet in geslaagd de verkoop van Opel in goede banen te leiden. Dat is voor haar net aangetreden regering een harde klap.

Het besluit van General Motors om Opel niet meer te verkopen, maar toch zelf te houden, is niet alleen slecht gevallen bij Duitse politici en werknemers, maar ook bij de top van Opel zelf.

„Niet te bevatten”, zei de directeur van General Motors Europa, de Duitser Carl-Peter Forster, gisteren in een reactie op de beslissing van de GM-directie in Detroit. „Ik had graag een ander besluit gezien”, aldus Forster, die met zijn uitlatingen de ongeschreven wet van loyaliteit aan de eigen onderneming overtreedt.

General Motors besloot gisteren zijn hele Europese tak, waaronder Opel-fabrieken in Duitsland, België en Spanje en Vauxhall in het Verenigd Koninkrijk, bij nader inzien niet te verkopen. In september sloot GM nog een principe-akkoord met de Canadese toeleverancier van auto-onderdelen Magna en de Russische Sberbank over de verkoop van Opel. Het nieuws is in Duitsland gisteren ingeslagen als een bom. Niemand had dit besluit verwacht.

Hoe het verder moet met Opel? Forster, de Europese GM-baas, heeft geen idee. „En ik geloof dat de hoge heren die dit bedacht hebben, het zelf ook niet weten.” Er is een saneringsplan dat Opel samen met Magna, de beoogde nieuwe eigenaar, heeft opgesteld. Volgens Forster zou dat „een startpunt” kunnen zijn.

Duitsland was volkomen onvoorbereid op deze „stoot onder de gordel”, zoals de beslissing van General Motors vandaag door enkele Duitse commentaarschrijvers wordt genoemd. Het land en vooral de politiek in Berlijn hebben de klap nog niet verwerkt. Maanden meedenken, maanden politieke bemoeienis met Opel, een staatskrediet van 1,5 miljard euro en een uitgewerkt akkoord met een nieuwe eigenaar: het is allemaal voor niets geweest.

De schade is navenant. De landelijke politiek, in het bijzonder bondskanselier Angela Merkel zelf, heeft destijds gekozen voor staatsinterventie bij Opel. Ze heeft kennelijk geen rekening met deze afloop gehouden, en daarmee toch een beetje op het verkeerde paard gewed. Opel is steeds Chefsache geweest. Nu staat de chef in de wind.

„Het is een debacle voor Merkel”, schrijft Der Spiegel met ingehouden leedvermaak. En dat uitgerekend aan het begin van haar nieuwe regeertermijn, vlak na haar toespraak in Washington voor beide huizen van het Congres. De glans daarvan werd compleet overschaduwd door het Opel-besluit en de vraag hoe het verder moet met dit autoconcern – en wat de rol van de Duitse regering moet zijn.

Merkels partijgenoot Michael Fuchs zegt vandaag in het Handelsblatt dat de regering in een „uiterst lastig” parket zit. Kan ze de Amerikanen de steun ontzeggen die ze aan de Russen heeft toegezegd, vraagt de christen-democratische parlementariër zich met zoveel woorden af. Met de Russen bedoelt Fuchs de Sberbank, die samen met Magna de nieuwe eigenaar van Opel had moeten worden.

Intussen begint duidelijk te worden wat het betekent dat Opel bij General Motors blijft. De Amerikanen zouden ten minste 10.000 banen in Europa willen schrappen, één op de vijf van het totaal. Voor de Opel-vestiging in het Duitse Bochum, de fabriek die op de nominatie staat om als eerste dicht te gaan, zou „een interessante optie” bestaan. Algemeen wordt rekening gehouden met een harde sanering. Vandaag is daar tegen betoogd door duizenden werknemers van de Opel-vestigingen in Rüsselsheim, Eisenach, Kaiserslautern en Bochum.

Een van de weinige Duitse media die niet betreuren wat er is gebeurd, is de liberale krant Die Welt. Die noemt het besluit van General Motors vandaag in zijn commentaar „een heilzame schok voor de politiek”, die „beter nu dan later” kan komen. Die Welt wijst erop dat in september, toen bekend werd dat Magna de slag om Opel had gewonnen, de twee Duitsers in de zogeheten Opel-Treuhand – die belast was met de verkoop van het concern – tegen Magna hadden gestemd.

In NRC Handelsblad zei Treuhand-onderhandelaar Manfred Wennemer toen: „Het risico van deze deal ligt geheel bij de Duitse belastingbetaler.” Hij was tegen het akkoord met Magna en voorspelde een snel faillissement van Opel onder zijn nieuwe eigenaars. Hij zei dat het akkoord onder druk van de staat tot stand was gekomen. Dat signaal is genegeerd door de Duitse politiek.

Opel heeft de afgelopen jaren veel marktaandeel in Duitsland en daarbuiten verloren. Steeds minder Duitsers rijden Opel, het merk dat ooit met modellen als de Kadett grote furore maakte. Dit gegeven, plus de overcapaciteit op de Europese automarkt, dwingen de eigenaar van Opel – wie dat ook zou zijn – tot reorganisaties. Alleen waren de saneringen onder Magna trager verlopen, en zou de pijn waarschijnlijk later zijn gekomen.

Breaking Views: pagina 16