Kakelen is geen eieren leggen

Er wordt wel beweerd dat het systeem van reaguurders op het web niets anders is dan een voortzetting van de Ingezonden Brief. Alsof de zaak daarmee is afgedaan – vervelend verschijnsel, querulanten. Ik sloeg de rubriek Ingezonden Brieven nooit over. Het was de populairste rubriek. De redacteuren van de krant sidderden voor de Ingezonden Brief.

De angst voor kritiek, spot en eigen ongelijk bepaalt nog altijd het oordeel over de vrije reactiemogelijkheden op internet. Geef vooral niet toe dat je van die scheldpartijen en ontkrachtingen smult. Mits tegen anderen gericht, natuurlijk. Ik ben een verwoed lezer van webcommentaren. Ik verorber ze bij duizenden, niet alleen op GeenStijl.nl (au) en op Joop.nl (gaap), maar zelfs op literaire sites, waar de hoogvliegers zich roeren met reacties die hoogst fijnzinnig zijn, zij het niet altijd.

Gekakel houdt je wakker. Ik moet elke dag even voor dat peloton van losse flodders staan, anders word ik een man van één mening. Vandaag las ik op een poëtische site de reactie van een componist. Hij spreekt zijn mede-reaguurders toe: „Ik beweer, tegenover (…) de hele wereld, dat als ik tegen een boom ‘boom’ zeg dat er dan drie dingen aan de hand zijn: ten eerste noem ik een boom een boom omdat er in de werkelijkheid dingen zijn die zich boom laten noemen (eerste relatie), ten tweede kan ik die boom pas noemen omdat ik over het woord boom beschik (tweede relatie), ten derde heb ik zojuist het woord boom uitgesproken midden in de werkelijkheid zelve (derde relatie).” Een standpunt in een discussie waarin ik me niet zou durven mengen. Het gaat me om het weksignaal. Want meteen moest ik denken aan One and Three Chairs van Joseph Kosuth, een kunstwerk waarop een stoel te zien valt, met op de muur daarachter een foto van diezelfde stoel naast een woordenboekdefinitie van ‘stoel’.

Dat kunstwerk dateert uit 1965. Nadenkertjes over symbool en realiteit zijn van alle tijden, maar de jaren zestig en zeventig spanden de kroon.

Ceci n’est pas une pipe. Magritte schreef het in 1929 onder een schilderij van een pijp. Onder de reproductie van het schilderij zou weer moeten staan: ‘Dit is geen schilderij’. Miljoenen malen werd iets wat geen schilderij was waarop geen pijp stond vervolgens gereproduceerd.

De pijp ontpijpte. De stoel ontstoelde. Er kringelden rookwolken uit het woord.

De pijp en de stoel zelf doken op in het museum.

De kunst die geen kunst mocht zijn was geboren.