De huisarts weet het ook niet allemaal

Het vaccineren tegen de Mexicaanse griep is begonnen. Nu voorheen gezonde kinderen overlijden, neemt de onrust snel toe. Vooral omdat er nog veel onduidelijk is.

De huisartsen van gezondheidscentrum Lindenholt in Nijmegen waren gisteren met zijn twaalven bezig met het vaccineren van patiënten tegen de Mexicaanse griep. En nog konden ze het niet aan. Voor de kamertjes waar de bezoekers werden geprikt, begon de rij wachtenden. Langs de telefoniste, voorbij de receptioniste, in de hal, buiten op de stoep, over het parkeerterrein. Tot aan de glasbak op de stoep bij de overburen stonden de mensen.

„Maandag was het een drama aan de telefoon”, zegt doktersassistente Stephanie Christ-Willemse. Mensen die verkouden waren en belden omdat ze dachten dat ze Mexicaanse griep hadden. Iemand die zich afvroeg waarom de buurvrouw wél een griepvaccin krijgt. Een ander belde om te zeggen dat hij gewoon héél erg bang was voor de griep. Christ-Willemse is zeker: „De ongerustheid neemt toe.”

Huisartsen en zorginstellingen krijgen deze week 5,8 miljoen vaccins tegen de Mexicaanse griep. De huisartsen in Nijmegen behoren tot de eersten die de prik konden geven. Kantje boord, want de vaccins kwamen een paar uur voordat de eerste bezoekers die waren opgeroepen op de stoep stonden: 60-plussers, diabetici en mensen met hart- en luchtwegproblemen. „Ik ben niet bang voor de griep”, zegt Peter Colberts, een van de wachtenden. Hij klopt met zijn vuist op zijn borst: „Maar ja, ik heb hartproblemen. Dan is het beter.”

Nederland wordt nerveus over de Mexicaanse griep. Veel is onbekend. Waarom worden kinderen niet gevaccineerd, terwijl er afgelopen twee weken vijf stierven? Waarom zijn er twee vaccinaties nodig en elders in Europa één? Er is onduidelijkheid over de bijwerkingen van het vaccin. Of zwangere vrouwen moeten worden ingeënt, weet het ministerie van Volksgezondheid niet. Huisarts Wim Segers uit Zwolle: „Ik krijg soms vragen waar ik ook geen antwoord op weet.”

Huisartsen staan nu onder druk omdat het ministerie over een aantal zaken nog geen uitsluitsel geeft. In afwachting daarvan moeten ze hun dilemma’s zelf zien op te lossen. Misschien geeft de Gezondheidsraad, belangrijkste adviesorgaan van het ministerie, over enkele dagen helderheid, met nieuw onderzoek en nieuwe adviezen. Met spanning wordt afgewacht of de raad ook adviseert kinderen te vaccineren.

De artsen en assistenten van gezondheidscentrum Lindenholt rusten even uit na de vaccinatiemiddag, waarin ze ruim duizend prikken gaven. Op tafel staat een grote pot drop en een doos speculaas. Ze horen veel onzekerheid over de Mexicaanse griep. Zelfs doktersassistent Heidi Jans twijfelt of ze het vaccin wel wil, terwijl de overheid dat toch sterk aanraadt. „Er is zo weinig bekend over de bijwerkingen van dit vaccin.” Een collega: „Ik vind echt dat je het moet doen. Je doet het ook voor je patiënten.” Jans knikt, maar is nog niet overtuigd.

Huisarts Segers uit Zwolle krijgt veel vragen over de bijwerkingen, over de botte naalden en hoe heftig de griep nu eigenlijk is.

Vervolg Griepprik: pagina 3

Onrust snel toegenomen na dood 14-jarig meisje

„Twee, drie weken geleden waren er weinig mensen die de prik wilden. Nadat er kinderen aan dood gingen, is dat snel gekanteld. Het is heel emotioneel.” De dag nadat bekend werd dat er een verder gezond meisje van 14 jaar was overleden aan de Mexicaanse griep, werd hij overspoeld met vragen. „De telefonistes werden er hoorndol van.” Soms vergelijken patiënten het met de Spaanse griep, die kort na de Eerste Wereldoorlog tientallen miljoenen levens kostte.

Veel mensen die niet binnen een risicogroep vallen, willen toch een griepprik. De huisartsen in Nijmegen en Zwolle weigeren hun de vaccinatie te geven, al ligt er genoeg in hun koelkasten. Huisarts Herbert Wagenaar Hummelinck in Delft denkt daar anders over. „Je moet dat praktisch zien.” Hij heeft gisteren al prikken gegeven aan mensen die buiten de risicogroepen vallen. Voorlopig stopt hij ermee, omdat de opkomst van wél geïndiceerden zo hoog is dat hij niet het risico wil lopen straks zonder vaccins te zitten. Hij schat dat hij over twee weken tweehonderd vaccins overhoudt. „Na de laatste prikdag, 19 november, mogen ze komen.” Een prik kost 8 euro.

Eigenlijk moeten artsen vaccins die ze straks overhouden bewaren voor de tweede vaccinatieronde in december. „Maar ik heb met mijn patiënten te maken”, vindt Wagenaar Hummelinck. „Ze zijn soms hysterisch. We hebben veel tijd nodig om dingen uit te leggen en te helpen risico’s af te wegen. Wat ik doe, mag misschien niet van de minister, maar dan had hij eerder zijn mind moeten opmaken.”

Arts-assistent Jans in Nijmegen heeft dat nu eindelijk wel gedaan. Eerder die middag twijfelde ze of ze zich moest laten inenten, omdat ze bang was voor bijwerkingen van het vaccin. Nu loopt ze zwaaiend met haar rechterarm door het gebouw. Een collega heeft haar een griepprik gegeven. Lachend: „Nou, als ik me morgen ziek meld, weten jullie waar het aan ligt!”

Achtergronden, met vanaf vandaag bloggende artsen, op nrc.nl/griepvirus