Wordt het nu deze Belg?

De laatste handtekening staat sinds gisteren onder het Verdrag van Lissabon.

Nu kan het snel gaan met de nieuwe Europese topbanen.

Belgische media wisten het gisteren zeker. Niet Blair, niet Balkenende, maar de Belgische premier Herman Van Rompuy is „topfavoriet” om de eerste ‘president’ van de Europese Unie te worden. Hij zou gepolst zijn door de Franse president Sarkozy en de Duitse bondskanselier Merkel.

De Vlaamse christen-democraat Herman Van Rompuy (62), die vorig jaar als enige nog in staat leek een Belgische regering te leiden na een reeks politieke crises, ontkende steeds interesse te hebben in de baan. Maar volgens de Vlaamse krant De Morgen maakte hij er vorige week al grappen over tijdens een ministerraad. „Als je het niet vraagt en je bent een grijze muis, dan maak je kans”, zou hij hebben gezegd. „Misschien maak ik dus wel een kans, want de president mag vooral geen schaduw werpen over Sarkozy of Merkel.”

Internationale media noemden zijn naam al langer. Maar ook in België ging de aandacht vooral naar anderen. Tot begin deze week. Het Franse persbureau AFP citeerde een anonieme diplomaat die zei: „Er is een consensus rond zijn naam.”

Het kan nu snel gaan, zeggen diplomaten ook. Gisteren wees het Constitutioneel Hof in Tsjechië een klacht tegen het Verdrag van Lissabon af. Enkele uren later maakte de Tsjechische president Klaus bekend dat hij het verdrag heeft getekend. Daarmee lijkt het verdrag, dat onder meer voorziet in twee nieuwe topfuncties, snel in werking te kunnen treden.

Dat betekent ook dat de EU-leiders op zeer korte termijn een top zullen inlassen om de vervulling van de vacatures met een politiek akkoord te bezegelen. Mogelijk volgende week al zullen de EU-leiders opnieuw bij elkaar komen.

De vraag is wat de Britten zullen denken van een Raadsvoorzitter uit een land dat altijd pleit voor meer Europese samenwerking. De voormalige Belgische premier Guy Verhofstadt mocht in 2004 geen voorzitter worden van de Europese Commissie, omdat hij ‘te federalistisch’ was.

Maar deze keer kunnen de Britten worden afgekocht. Als kandidaten voor de baan van de EU-minister van Buitenlandse Zaken, de andere nieuwe topfunctie, worden twee Britten genoemd: minister van Buitenlandse Zaken David Miliband en eurocommissaris Catherine Ashton (Handel), beiden sociaal-democraten. In dat scenario past een christen-democraat uit een klein land als president.

Van Rompuy werd eind vorig jaar premier van België na de zoveelste politieke crisis in zijn land. Ook toen hield hij tot het laatste moment vol dat hij niet geïnteresseerd was. „Wie België bij elkaar kan houden, maakt indruk in Europa”, klinkt het nu in zijn land.

Maar de voornaamste verdienste van Van Rompuy, als het gaat om presidentschap van de EU, zou wel eens kunnen zijn dat hij nauwelijks een Europees profiel heeft. Van Rompuy zou eerder een voorzitter dan een president zijn. Hij is nog geen jaar aanwezig in het gezelschap van regeringsleiders, te kort om met iemand ruzie te kunnen hebben gemaakt. En hij stelde zich tot nu toe bescheiden op en zou zich eens hebben laten ontvallen dat hij te verlegen is om Merkel aan te spreken met ‘Angela’.

Anderen die genoemd worden voor de baan – Blair, Balkenende, de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker – lopen veel langer mee en hebben wél ooit irritatie gewekt. Tegen Balkenende kan bijvoorbeeld worden ingebracht dat hij de Irak-oorlog steunde en dat hij zijn bevolking in 2005 niet kon overtuigen van het nut van de Europese Grondwet. Later ontstond ergernis bij andere leiders over Nederlands weigering om de banden met Servië aan te halen.

Maar kan België Van Rompuy wel missen? Franstaligen maken zich al zorgen. De meest voor de hand liggende opvolger als premier zou Yves Leterme zijn, zijn voorganger die zich weinig geliefd maakte in het zuiden van het land. Leterme keerde onlangs terug in de regering, als minister van Buitenlandse Zaken. Volgens De Morgen maakte Van Rompuy ook daar al een grap over, door te zeggen dat „Yves mij 200 procent steunt”.

Lees ook Jan Blokker op pagina 18