Weinig geheim meer aan Poolse James Bond

Een Poolse anti-corruptieagent verleidt vrouwelijke politici en tv-sterren, geeft hun cadeaus en stopt hun geld toe. Dan beschuldigt hij hen van corruptie.

Voor een geheimagent valt hij erg op. Sterker nog: de Poolse James Bond, Tomasz Malecki, is volop in het nieuws. Overal staan foto’s van hem, weliswaar met balkjes, maar intussen circuleert ook een profielschets, waarop zijn helderblauwe ogen goed zichtbaar zijn. Er is, kortom, nog maar weinig geheim aan deze undercoveragent.

‘Agent Tomek’ werkt voor het CBA, een agentschap dat corruptie bestrijdt, maar zich vooral bezig lijkt te houden met de aanwakkering daarvan, met ingewikkelde, bijna bizarre provocaties, waar de Polen met stijgende verbazing kennis van nemen. Acties waarin Tomasz Malecki – niet zijn echte naam – vaak een glanzende hoofdrol speelt.

Het CBA is het geesteskind van Jaroslaw Kaczynski, premier tussen 2005 en 2007, en zijn tweelingbroer Lech, huidig president. Hun partij, Recht en Rechtvaardigheid (PiS), ijvert al jaren voor een morele schoonmaak en is verwikkeld in een machtsstrijd met Donald Tusk, nu premier. Tusk verwijt het CBA een vuile oorlog te voeren tegen zijn partij, het rechts-liberale Burgerplatform (PO). De strategie van ‘mooie Malecki’, die zich uitgeeft voor rijke zakenman, is altijd dezelfde: met dure cadeaus, etentjes en bloemen brengt hij de hoofden van vrouwen op hol. Daarna vraagt hij met hondenogen hulp bij transacties. Hij stopt hun stapels bankbiljetten toe en laat ze meteen arresteren op beschuldiging van corruptie.

Het overkwam parlementslid Beata Sawicka. Zij beloofde de ‘zakenman’ via politieke connecties te helpen bij de aankoop van een stuk grond. „Hij was jonger dan ik, knap, kleedde zich smaakvol, had een met wit leer beklede, sportieve Mercedes”, zei ze onlangs bij de rechter. „Hij had een goedgevulde portemonnee, witte tanden, gouden juwelen, lange wapperende haren en rook altijd lekker.” Ze werd stapelverliefd.

Sawicka was nog nooit in verband gebracht met corruptie. Haar arrestatie in 2007 was een sensatie, voor de camera’s viel ze bijna flauw op de trappen van het parlement. „Ze proberen me kapot te maken”, schreeuwde de politica uit, in tranen. Bovendien barstte de affaire los vlak voor de parlementsverkiezingen van dat jaar en Sawicka was een partijgenoot van Tusk. Het CBA riep kiezers op om „goed na te denken”, maar Tusk won en werd premier.

Eind vorig jaar papte Tomek aan met Weronika Marczuk-Pazura, een Poolse tv-ster, die er een advocatenkantoor op nahoudt. De ‘zakenman’ zei geïnteresseerd te zijn in een staatsbedrijf dat te koop stond en nam haar bureau in dienst. Een paar weken geleden werd Marczuk aangehouden met een flinke som geld in haar tas, omgerekend zo’n 25.000 euro.

„Dat hij me aankeek met hondenogen is een understatement”, vertelde Marczuk, die op borgtocht vrij is, op tv. „Hij wilde me verleiden, maar dat is hem nooit gelukt. Op mij heeft een Porsche geen uitwerking.” Volgens haar was het geld een aanbetaling voor de door haar kanselarij geleverde diensten. Ze werd gearresteerd nadat Tomek haar eventjes tevoren, ongevraagd, het geld in de handen had gedrukt.

Op tv liet Marczuk ook een foto zien van Tomek, genomen tijdens een feestje. Onherkenbaar, dat wel, maar het plaatje is een hit op mobiele telefoons. Tabloid Fakt maakte met behulp van ooggetuigen een profielschets van de agent, publiceerde foto’s van zijn appartement in Warschau en meldt dat de wapperende haren intussen hebben plaatsgemaakt voor een kaalgeschoren kop.

Tusk besloot bij zijn aantreden in 2007 om de door de Kaczynski’s benoemde baas van het CBA, Mariusz Kaminski, niet te vervangen. Hij vond het wel handig, zo’n bijtgrage buldog die partijgenoten angst inboezemt. Goed voor de discipline. Nu heeft Tusk hem alsnog weggestuurd, na een reeks ‘affaires’ rondom zijn regering, aangewakkerd door het CBA, die op grote schaal transcripties van afgeluisterde gesprekken naar de media lekte.

Daaruit blijkt (nog) geen corruptie; de transcripties geven hooguit een indruk van het grove taalgebruik en het gebrek aan professionalisme onder Poolse politici. Maar het imago van Tusk is beschadigd, hij heeft ministers die in die gesprekken zijn genoemd ontslagen. Dit ferme optreden lijkt te werken: de discussie gaat nu weer over de macht van het CBA en, vooral, over het uitgavenpatroon van het agentschap. Want Tomek heeft een dure smaak: een Mercedes, een Porsche, een Harley, designpakken en de beste parfums, zo meldt Fakt. Bovendien is een van zijn laatste acties uitgelopen op een strop voor de staatskas.

Tijdens een operatie om oud-president Aleksander Kwasniewski, ook een opponent van de Kaczynski’s, en diens echtgenote Jolanta te ontmaskeren als belastingontduikers, kocht de geheime agent een luxe villa. Het pand was van zakenman Marek Michalowski, maar zou in werkelijkheid aan de Kwasniewski’s toebehoren. Michalowski zou een stroman zijn. Tomek kocht de villa in de verwachting dat het geldspoor naar het echtpaar zou leiden.

De operatie mislukte, maar de Poolse belastingbetaler is nu wel eigenaar van een villa. „De operatie had één zwak punt”, schrijft Fakt. „Knappe Tomasz moest ditmaal een harde zakenman charmeren – geen knappe vrouw.”