Langer in auto voor het milieu

De weg door Amelisweerd is van de baan. Maar waar Utrechters zich écht over opwinden is het omstreden verkeersplan dat de lucht in Utrecht moet verbeteren.

Leuzen, spandoeken, handtekeningenacties en cynische toespraken kregen de Utrechtse raadsleden over zich heen gestort. Honderden bewoners van uiteenlopende pluimage vulden gisteravond het Utrechtse stadhuis. Het artistieke hoogtepunt van de informatieavond over het gemeentelijke ‘Actieplan Luchtkwaliteit’ (ALU) was een ‘ontevredenheidsrap’ van buurtbewoners uit het noordwesten van de stad. ‘Maar je mag niet kloage, hier hèje nog een bloembaaaak’, luidde het refrein van het protestlied in Utrechts dialect.

Nog meer dan het gisteren door minister Camiel Eurlings (Verkeer, CDA) verdreven spook – een snelweg door natuurgebied Amelisweerd – is het ALU dit jaar talk of the town . Er zijn al drie wethouders afgetreden vanwege het omstreden verkeersplan, dat een rechtstreeks gevolg is van Brusselse milieueisen. Boven enkele toegangswegen tot de binnenstad worden de EU-normen van de toegestane hoeveelheid fijnstof structureel overschreden. Als de stad geen maatregelen neemt, dreigt ‘Brussel’ alle bouwactiviteiten, inclusief het miljardenproject van het vernieuwde stationsgebied, in 2015 stil te leggen.

Om dit te voorkomen heeft de gemeente besloten de luchtverontreiniging te verspreiden over meer stadsdelen. „Het probleem wordt verplaatst”, erkende CDA-raadslid Dick Hoek in een reactie op de boosheid van de bewoners. Die klaagden massaal over het flink toenemende verkeer in hun wijken. Ze waren ook kwaad over het vermeende gebrek aan inspraak – geen enkel voorstel van de bewoners zou in het uiteindelijke plan terug te lezen zijn.

De informatieavond diende in hun ogen meer als uitlaatklep dan als correctiemiddel. Onder het mom: de raad doet straks toch wat het college wil. „Stank voor dank”, luidde een van de vele woordspelingen vanaf de publieke tribune. En: „Hoe kan de lucht schoner worden als auto’s straks kilometers moeten omrijden?” Dit was een verwijzing naar de zogenaamde ‘knips’ in het ALU: om sluipverkeer tegen te gaan worden kleinere doorgaande wegen afgesloten en moet je van de ene naar de andere wijk via een grotere doorgaande weg omrijden. „Mijn schoonmoeder is straks drie keer zo lang onderweg om bij mij een kop koffie te komen drinken, dat kan toch niet te bedoeling zijn”, aldus een verontwaardigde bewoner tot hilariteit van alle aanwezigen.

De grootste boosdoener is volgens de actievoerders de Spoorlaan, als onderdeel van een kilometerslange bypass die straks vanaf de snelweg A2 als een soort bobsleebaan door het westelijke deel van de stad slingert. Met als doel: de huidige toegangswegen met te veel fijnstof in de lucht door een verbod van vrachtverkeer te ontlasten. Bruggen, tunnels, fly-overs en geluidswallen maken er een miljoenenproject van. De bewoners die de weg voor hun deur krijgen, spraken er gisteren schande van. „Pure geldverkwisting”, zeiden meerdere sprekers.

De informatieavond van het ALU was de opmaat voor een commissievergadering volgende week en een raadsdebat volgende maand. Een referendum, voorgesteld door sommige actievoerders en gesteund door enkele oppositiepartijen, komt er waarschijnlijk niet. Daarvoor is de materie te ingewikkeld, klinkt het in de wandelgangen bij collegepartijen CDA, PvdA, VVD en CU. Eén voorstander van een referendum hield de moed erin. „Op 3 maart 2010 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De kiezers kunnen dan hun ongenoegen over het ALU in het stemhokje duidelijk maken.”