'Supporters moeten wel realistisch blijven'

Trainer Stanley Menzo (46) is met Cambuur koploper in de eerste divisie. Hij is dezelfde persoon die hij als doelman was. „Ik houd van mensen beïnvloeden.”

Supporters van AZ beledigden Demy de Zeeuw vorige week op grove wijze, de middenvelder van Ajax stak slechts vingers in zijn oren en scheidsrechter Bas Nijhuis deed niets. Voor Stanley Menzo was de situatie van anderhalve week geleden pijnlijk herkenbaar. Als doelman kon hij niet vluchten voor het racisme op de tribunes achter zich, voor de bananen die hij naar zijn hoofd kreeg. „Ruud Gullit zei altijd dat hij het niet hoorde”, vertelt de trainer van SC Cambuur. „Dat kan ik me echt niet voorstellen. Een voetballer kan nog zo goed spelen, maar ik geloof niet dat hij het niet hoort.”

Menzo bekent in de lobby van een Amsterdams hotel dat hij bij zijn eerste wedstrijden als trainer met een zekere angst langs de lijn stond. Voor de dug-out zou hij misschien opnieuw een makkelijk doelwit zijn. „Maar gelukkig heb ik bijna nooit meer wat gehoord over mijn huidskleur of afkomst. Vanaf mijn laatste jaren als keeper is het eigenlijk wel beter geworden in de stadions. Als we achterstaan, zingen ze wel eens: Menzo, neem je rotzooi mee.” Glimlachend: „Daar kan ik mee leven.”

De discriminatie in stadions heeft de geboren Surinamer gevormd. „Ik beschouw het als bagage, want het heeft me weerbaarder gemaakt. Ik heb geprobeerd er mijn voordeel mee te doen. Nu maak ik me er minder druk om, al lukt dat de ene keer makkelijker dan de andere. Vorig jaar bij MVV hoorde ik voor het eerst als trainer echt beledigende en discriminerende dingen. We wonnen met 2-1 en terwijl ik van het veld liep, keek ik rustig om me heen. Ik dacht: roep maar jongens, wij hebben drie punten.”

Verbaasd zag Menzo vorig seizoen op televisie zijn oud-ploeggenoot Marco van Basten als trainer van Ajax uitleg geven aan boze supporters die de spelersbus staande hadden gehouden. „Nota bene Marco van Basten moet aan scheldende fans uitleggen waarom hij bepaalde keuzes heeft gemaakt. Dat is toch de omgekeerde wereld? Die mensen hebben gedronken, gesnoven, staan met hun capuchon op. Daar moet hij als realistisch denkend mens, die net als iedereen wel eens fouten zal maken, verantwoording aan afleggen. Doe het dan na een training: Marco, mogen we je iets vragen? Zo kan het toch ook?”

Menzo zelf uitte begin oktober kritiek op de aanhang van Cambuur, nadat supporters hun onvrede hadden geuit over het spel bij de overwinning tegen FC Eindhoven. Hij stelde dat ze niet zo negatief hadden moeten reageren en voegde daar aan toe dat zijn ploeg geen Real Madrid is. Want Menzo leidde de volksclub uit Leeuwarden, die in de voorgaande jaren in het ‘rechterrijtje’ van de eerste divisie eindigde, in zijn eerste seizoen naar de derde plaats. Roda JC had drie wedstrijden en een strafschoppenserie nodig om Cambuur uit de eredivisie te houden. Zeker nu de ploeg koploper is, zijn de verwachtingen in Friesland omhoog gegaan.

„We hebben heel trouwe supporters, maar ze moeten wel realistisch blijven”, verklaart Menzo. „De spelers deden die wedstrijd hun stinkende best tegen een stugge tegenstander. Dan horen ze aangemoedigd te worden. Gefluit hadden we juist niet nodig. Mijn opmerking was puur vanuit een professionele gedachte. Fans kunnen niet verwachten dat we nu met twee vingers in de neus kampioen worden, ook al hebben we een heel goede spelersgroep waarin het heel graag willen van vorig jaar is veranderd in een voorzichtig moeten. Cambuur heeft promotie echt nodig, omdat het op dit niveau is uitgegroeid, maar de club is er op dit moment organisatorisch en financieel nog niet eens aan toe.”

Menzo is behalve trainer voorzitter van de stichting SuriProfs. Hij wil wat terugdoen voor het land van zijn roots, waar hij zich na zijn trainersloopbaan definitief zou willen vestigen. Als Menzo praat over zijn band met Suriname, heeft hij het over „kippenvel”, „thuiskomen” en het weemoedige gevoel in zijn buik als hij zijn ouders wegbrengt naar het vliegveld.

Menzo beseft dat hij in bepaald opzicht een pionier was, als een van de eerste Surinamers bij Ajax en de eerste donkere doelman van het Nederlands elftal. Hij was zich er in die tijd nauwelijks van bewust. „Ik deed gewoon mijn werk.” Als eerste Surinaamse trainer in het hechte vissersdorp Volendam werd hij zich pas bewust van zijn verschijning. „Voor de echte Volendammers was het even vreemd, een donkere trainer. Maar toen we eenmaal aan elkaar gewend waren, haalden ze hun schouders op en zeiden: goh, het is weer eens wat anders. Mensen moeten wennen aan iets nieuws in hun vertrouwde omgeving, zo was het ook met de eerste vrouwelijke minister.”

Menzo vierde na twee seizoenen huilend in de armen van terreinmeester Piet Jonk de promotie naar de eredivisie. Toch vertrok hij bij FC Volendam. Destijds noemde hij het een gevoelskwestie, nu vertelt hij dat hij zich slecht behandeld voelde door voorzitter Henk Kras. Die benaderde in het kampioensjaar toenmalig selectiespeler Peter Wijker voor de functie van manager voetbalzaken, nadat oud-speler Wim Jonk wegens onenigheid was gestopt als bestuurslid technische zaken. De voormalig AZ-speler was echter net zijn aanvoerdersband en basisplaats kwijtgeraakt. De dubbelfunctie van Wijker wrong, zeker omdat Menzo op hetzelfde moment met de club in onderhandeling was over contractverlenging.

„Het was vreemd en niet netjes”, zegt Menzo nu. „Peter zat in de kleedkamer met spelers over wier contract hij moest praten met het bestuur. Hetzelfde gold natuurlijk ook voor mijn aflopende overeenkomst. De voorzitter had daar een bedoeling mee, al kan ik dat nooit bewijzen. Hij had voor zichzelf al een andere trainer en liet Wijker de kooltjes uit het vuur halen. Peter zei uiteindelijk tegen mij dat ze ervan uitgingen dat ik niet zou blijven, omdat Marco van Basten bij Ajax werd benoemd en ik wel mee zou gaan. Een rare redenering. Voor mij was het toen al over. De latere trainer Frans Adelaar zat al vaak op de tribune. Twee dagen nadat ik had aangegeven te stoppen, werd hij aangesteld. Ik snap heus wel hoe het in het voetbal werkt, maar ik ben niet gek. Ik was blij dat Peter midden in dat seizoen zo verstandig was te stoppen als speler, zodat wij professioneel en zonder escalatie perfect hebben kunnen samenwerken.”

Zijn vertrek bij FC Volendam maakte dat het gewenste trainerschap in de eredivisie vooralsnog uitbleef. Hij ging naar Cambuur, waar hij bij wedstrijden driftig staat te gebaren, als de beweeglijke en tactische doelman die onder trainer Johan Cruijff doorbrak bij Ajax.

Menzo: „Ik ben dezelfde persoon gebleven die ik als voetballer was. Ik ben gedreven, beleef het spel intens en wil ten koste van alles winnen zo lang het rechtvaardig is. Ik ben zo druk bezig, dat [assistent-trainer] Alfons Arts naast me op de bank de aantekeningen maakt. Daar kom ik gewoon niet aan toe. Spelers klagen wel eens dat ik alle fouten gelijk wil verbeteren. Daar kan ik zelf nog winst behalen. Soms moet een trainer gewoon even wachten.

„Ik houd van mensen beïnvloeden, zo lang het niet manipuleren is”, zegt hij over de trainingsstijl die hij hanteert. „Voetballers moeten ook kunnen wennen aan een trainer. Het heeft geen zin een visie te projecteren op een spelersgroep die iets niet kan of niet wil. Ik wil spelers beïnvloeden zodat ze dingen doen die jij wilt, waarvan ze later inzien dat ze dat zelf ook willen.”

Koos Menzo als doelman uit ijdelheid voor shirts in felle kleuren, als trainer staat hij voor de dug-out in maatpak. „Als jeugdspeler zag ik eens een Italiaans team uit de bus stappen. Alle spelers waren keurig gekleed, dat vergeet ik nooit meer. Uitstraling is nu eenmaal belangrijk, dat probeer ik mijn spelers ook te leren. Ik vind dat ik als trainer op de bank een kostuum moeten dragen, geen trainingspak. Natuurlijk is het ongemakkelijk bij lange busreizen, maar dan kleed ik me ter plekke wel om. Mensen hoeven niet tegen je op te kijken, maar ze moeten wel zien dat er iemand voor ze staat.”