School moet gaan kijken naar wat een kind wél kan

Het ‘rugzakje’ met geld voor zorgleerlingen gaat verdwijnen, werd gisteren bekend. Scholen krijgen zeggenschap over het geld. Ouders zijn er niet blij mee, ze vrezen willekeur.

Wat een verbetering! Afgaande op een brief die staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) gisteren aan de Tweede Kamer stuurde, komt het kind weer centraal te staan bij het onderwijs aan zorgleerlingen. Scholen krijgen de zeggenschap over het geld, bureaucratie verdwijnt, leraren en ouders krijgen steun en het speciaal onderwijs wordt verbeterd.

Onzin, zeggen diverse betrokkenen. Het speciaal onderwijs vreest onzekerheid. De belangenorganisatie van chronisch zieken en gehandicapten en de koepelorganisatie van ouders van verstandelijk gehandicapten denken dat scholen vooral aan zichzelf zullen denken en dat ouders niets meer in te brengen zullen hebben.

De discussie over het onderwijs aan zorgleerlingen, ‘passend onderwijs’ genoemd, loopt al jaren. Doel van passend onderwijs, schrijft Dijksma, „is om elk kind onderwijs te bieden dat aansluit bij zijn of haar mogelijkheden en talenten”. Dat klinkt goed, maar de praktijk is weerbarstig.

In de huidige situatie wordt landelijk bepaald welk kind voor welke zorg in aanmerking komt. Een zorgleerling krijgt een ‘rugzakje’ met geld, waarmee een school zorg kan inkopen. Ouders ervaren dat systeem als bureaucratisch en scholen hebben het idee dat ze geen enkele zeggenschap hebben over de kinderen aan wie ze zorg moeten verlenen.

Ook belandt het geld voor zorgleerlingen onvoldoende in de klas. Het geld gaat vaak naar ‘bovenschoolse voorzieningen’. Leraren met veel zorgleerlingen in de klas hebben vaak behoefte aan ‘handen in de klas’, bijvoorbeeld een assistent, maar die krijgen ze niet.

In 2012 wordt het rugzakje afgeschaft, al spreekt Dijksma van een „herziening”. Het budget voor zorgleerlingen, zo’n twee miljard euro op jaarbasis, gaat naar de scholen. Zij bepalen, in samenspraak met ouders, of ze een kind kunnen toelaten. Als dat niet lukt, moeten ze een andere school zoeken voor het kind. Dat doen ze binnen een van de 350 samenwerkingsverbanden van scholen.

Het Platform VG, koepelorganisatie van verstandelijk gehandicapten en hun ouders, vindt dat Dijksma’s alternatief de situatie niet verbetert. Ouders worden afhankelijk van de beslissingen van scholen, zegt een woordvoerder. „Hun positie wordt verzwakt.”

In de plannen van Dijksma kunnen ouders bezwaar maken tegen de beslissing van een school door naar een geschillencommissie te stappen. Dat overtuigt het Platform VG niet, zegt de woordvoerder. „Daarmee juridiseer je de discussie. In de bestaande situatie, met een landelijke vaststelling van de zorgbehoefte, hebben ouders een centrale plek waar ze geschillen kunnen uitvechten. Vanaf 2012 hebben ouders te maken met een van de 350 samenwerkingsverbanden van scholen. Dat leidt tot conflicten op 350 plekken.”

Het afschaffen van het rugzakje heeft tot gevolg dat de samenwerkingsverbanden van scholen het laatste woord zullen hebben. Dijksma wil dat scholen niet zozeer uitgaan van de beperkingen van een kind, maar kijken naar wat een leerling wél kan en welke handelingen nodig zijn om dat voor elkaar te krijgen. Heel goed, vindt de woordvoerder van het Platform VG. „Het is alleen jammer dat het de scholen zijn die dat zullen bepalen. Dat leidt tot willekeur. Ouders zouden invloed kunnen uitoefenen via de medezeggenschap, maar die is op veel scholen zwak, of bovenschools geregeld.”

De scholen zijn uiteraard blij met Dijksma’s plannen. Het voortgezet onderwijs „neemt haar verantwoordelijkheid”, zegt voorzitter Sjoerd Slagter van schoolbesturenorganisatie VO-raad. „Met dit voorstel worden de scholen in staat gesteld de ambities van passend onderwijs waar te maken.”

Dijksma neemt ook stelling in het debat over speciaal versus regulier onderwijs. Speciaal onderwijs blijft bestaan. Volgens Dijksma vormen sommige leerlingen een te zware belasting voor een gewone school. Maar kinderen moeten naar een reguliere school als het kan, zegt Dijksma.

Redacteuren bloggen op nrc.nl/onderwijs