Kamer: pak belangenvermenging fondsen aan

Bij de behandeling van de cultuurbegroting eiste de Tweede Kamer gisteren een aanpak van de belangenvermenging bij de fondsen. De VVD doorbrak het taboe op kunstbezuinigingen.

De Tweede Kamer wil dat minister Plasterk (Cultuur, PvdA) de belangenverstrengeling aanpakt die zou bestaan bij de fondsen die de kunstsubsidies uitdelen. GroenLinks diende daarover gisteren een motie in die bij de stemming over twee weken naar verwachting wordt gesteund door VVD, PvdA, SP en D66.

De Amsterdamse bestuursrechter vernietigde vorige week de subsidiestop voor de Theatercompagnie van Theu Boermans omdat bij het podiumfonds NFPK, dat de subsidie weigerde, een „schijn van belangenverstrengeling” zou bestaan. Eén van de commissieleden had ook zelf subsidie aangevraagd. Plasterk verdedigde in de Kamer echter het systeem van ‘peer review’, waarin collega’s over subsidieaanvragen oordelen: „Ik heb 25 jaar in de wetenschap gewerkt en daar werkte dit systeem ook perfect”. Volgens de minister hebben de commissies „voldoende zelfreinigend vermogen” om belangenverstrengeling te voorkomen. „Als een commissielid een aanvraag heel slecht beoordeeld, dan valt dat onmiddellijk op bij de andere panelleden.”

Niettemin wil een meerderheid in de Kamer dat er nog eens goed wordt nagedacht over dit systeem. Mariko Peters (GroenLinks) stelde voor dat in de commissies naast vakgenoten ook „geïnteresseerde leken of amateurs met een verfrissende blik” zouden kunnen plaatsnemen. Als voorbeeld noemde ze tv-presentator Paul Witteman. Volgens Plasterk is het echter een slecht idee om de beoordeling over te laten aan ondeskundigen.

Bij het debat over de Cultuurbegroting kwamen ook bezuinigingen op kunst ter sprake. Gezien de crisis is het vreemd dat de kunsten bij schot blijven, vinden CDA en de VVD. Han ten Broeke (VVD) sprak zijn ergernis uit over de „schaamteloze” brief die de Kamer vorige week ontving van Kunsten ’92. De belangenvereniging schreef verheugd te zijn dat het kabinet geen grootscheepse bezuinigingen op de kunstsector heeft aangekondigd. Ten Broeke: „Op de vulkaan van de overheidsfinanciën dansen de lobbyisten van de cultuursector door alsof er niets aan de hand is.”

Plasterk kondigde op Prinsjesdag weliswaar een bezuinigingen van 10 miljoen euro aan, maar dat is slechts een fractie van de begroting van 900 miljoen euro. Onder de maatregelen zijn het bij nader inzien toch niet gratis maken van musea voor kinderen en het uitstellen van digitaliseringsprojecten. Cultuur blijft ook buiten schot bij de zogenoemde ‘heroverwegingsoperatie’ van het kabinet.

Een gemiste kans, vindt de VVD. Ten Broeke: „Plasterk had net als de Amerikaanse president Obama moeten zeggen: ‘Never waste a chance on a good crisis’. Maar in plaats daarvan kaasschaaft-ie wat.” Ook het CDA vindt dat de Cultuurbegroting niet eindeloos buiten schot kan blijven. Nicolien van Vroonhoven (CDA) zei dat het voor de cultuursector te vroeg is om voldaan achterover te hangen.

Dat leverde haar een storm van kritiek op. „Ik schrik van het gemak waarmee u dit zegt”, zei Mariko Peters (GroenLinks). John Leerdam (PvdA) vroeg of de fractievoorzitter van het CDA „een zonnesteek” had toen hij vanuit Suriname liet weten dat de rijksuitgaven voor Cultuur moeten worden heroverwogen. „Het is een bewuste keuze geweest van het kabinet om niet in Cultuur te snijden. Hoe komt het CDA er dan nu bij om dat wel te willen doen?” „Dat is nu het mooie van het dualisme in de politiek”, zei Van Vroonhoven. „De CDA-fractie wil dat geen enkele sector wordt uitgesloten.”

De VVD verweet Van Vroonhoven juist dat zij niet durft door te pakken. „U mag dit niet over de schutting van de minister gooien”, zei Ten Broeke. „Nu moet u ook boter bij de vis geven. Moet er volgens u op de Cultuurbegroting 20 procent bezuinigd worden, net als op de andere beleidsterreinen?”

Zo ver wilde Van Vroonhoven niet gaan. „We gaan niet zomaar subsidies schrappen, er moet wel een filosofie achter zitten.” Zij gaf vooralsnog geen steun aan de motie die de VVD samen met de PVV indiende om de Cultuurbegroting alsnog mee te nemen in de heroverwegingsoperatie.

„Kunst is heilig, onaantastbaar”, concludeerde Martin Bosma (PVV). „Bezuinigen doet het kabinet dus liever in de kinderopvang en in het onderwijs.” De PVV is tegenstander van kunstsubsidies en diende een motie in om de meeste daarvan te beëindigen.