In Afghanistan zijn wetten flexibel

De overwinning van Karzai volgt op het schrappen van de tweede verkiezingsronde.

Maar wat is zijn zege waard? En wat moeten de VS met zo’n zwakke president?

In het door oorlog en terreurgeweld geteisterde Afghanistan is papier geduldig en zijn wetten flexibel. Zondag nog verklaarde een functionaris van de ‘onafhankelijke’ Afghaanse verkiezingscommissie dat op basis van de grondwet een tweede en beslissende ronde nodig is om uit te maken wie de nieuwe president van het land wordt. Dat de enige overgebleven uitdager van de zittende president Hamid Karzai, oud-minister van Buitenlandse Zaken Abdullah Abdullah, zich net had teruggetrokken uit de presidentiële strijd deed niets af aan dat beginsel, zei hij.

Nog geen etmaal later mocht Karzai zich officieel herkozen noemen, op basis van een uitspraak van dezelfde verkiezingscommissie. „De verkiezingscommissie verklaart de geachte Hamid Karzai tot president (…) omdat hij de winnaar was van de eerste ronde en de enige kandidaat in de tweede ronde”, zei commissievoorzitter Azizullah Ludin gisteren.

Dat klinkt allemaal logisch. Maar elke waarnemer wijst erop dat Karzais verkiezingszege van elke glans is ontdaan. Deze verkiezingen zullen de geschiedenis ingaan als een brevet van onvermogen voor de internationale gemeenschap om in Afghanistan goed en eerlijk bestuur te introduceren bijna acht jaar na de verdrijving van het Talibaan-bewind uit Kabul. „Onnodig om te zeggen dat we na negen maanden (na het aantreden van de Amerikaanse president Barack Obama) niet op dit punt hadden willen staan”, verwoordde een hoge regeringsfunctionaris de Amerikaanse teleurstelling in The New York Times.

Onder zware internationale druk moest Karzai instemmen met een tweede verkiezingsronde, omdat in de eerste ronde op grote schaal was gefraudeerd. De Pathaanse stamleider Karzai werd na de verdrijving van de Talibaan door de VS in een leidende rol geduwd, maar de afgelopen tijd werd hij vaak afgeschilderd als een zwakke en corrupte bestuurder. Nu is hij toch weer het aanspreekpunt.

De internationale gemeenschap legt zich er nu morrend bij neer. Alom bestaat de wens deze weinig glorierijke bladzijde zo snel mogelijk om te slaan. Al onmiddellijk nadat Abdullah zondag zijn terugtreden had aangekondigd, lieten de VS en de andere westerse landen weten er niets voor te voelen om de levens van hun militairen en van VN-personeel opnieuw in de waagschaal te stellen voor een verkiezingsronde die in feite niets meer zou voorstellen.

Zo voltrekt het scenario in Afghanistan zich volgens de voorspelling van de Nederlandse waarnemer Martine van Bijlert van het Afghanistan Analysts Network. Ze schreef dat vier factoren de uitkomst van die verkiezingen bepalen: besluiten van internationale spelers, de VS voorop; overeenkomsten achter de schermen tussen lokale leiders; manipulatie van de stembusgang en, pas in de laatste plaats: de stem van de bevolking.

Dat neemt niet weg dat de internationale gemeenschap nu voor zeer lastige keuzes staat. Voor de VS is de prangende vraag hoe nu verder zaken te doen met een beschadigde Karzai, wiens legitimiteit zeer omstreden is geworden. Juist deze dagen is president Obama bezig zijn nieuwe strategie in Afghanistan te bepalen. Kernvraag is: moeten de VS nog eens 40.000 soldaten naar Afghanistan sturen? Afhankelijk van het antwoord zullen ook de bondgenoten, waaronder Nederland, hun positie bepalen. Voor alle spelers geldt: zonder sterk en geloofwaardig gezag in Kabul, wordt het steeds moeilijker het land te helpen normaliseren.

De enige uitweg voor de internationale gemeenschap is de komende tijd de druk op Karzai opnieuw op te voeren om zich te omringen met bekwame ministers. In een telefoongesprek met Karzai drong Obama er gisteren op aan de strijd tegen corruptie op te voeren. Juist van de ‘verliezende’ Abdullah wordt nu veel verwacht. Opvallend was de lof die hij kreeg voor zijn optreden, „een staatsman” waardig, zoals het hoofd van de VN-missie in Kabul zei. Met andere woorden: de internationale gemeenschap heeft een nieuwe ‘darling’gevonden, maar kan voorlopig niet om Karzai heen.