Pauselijke concessie stemt anglicanen blij

Voor veel anglicanen is het Vaticaan, ook 475 jaar na de breuk, nog altijd de maatstaf. Daarom zijn ze opgetogen over het aanbod van de paus om over te stappen.

Het is kil in St. Matthew’s, een ruim honderd jaar oude anglicaanse kerk in het noordwesten van Londen, en de houten banken zijn hard. Maar pastoor Daniel Humphreys, gekleed in een zwarte soutane, is blij.

„We hadden niet durven dromen dat we nog eens zo’n genereus aanbod van de paus zouden krijgen”, vertelt Humphreys (35) met een brede glimlach. „Ik heb altijd gebeden dat het schisma met Rome van tijdelijke aard zou zijn en dat we weer met elkaar verenigd konden worden.”

De priester doelt op het verrassende aanbod van paus Benedictus XVI van vorige maand aan de traditionalistische vleugel in de anglicaanse kerk om over te stappen naar de rooms-katholieke kerk.

Gehuwde anglicaanse priesters, zo bood de paus aan, hoeven voor zo’n overstap níet te scheiden en de traditionalistische anglicanen, die gruwen van de wijding van vrouwen tot priesters (sinds 1987) en van openlijk homoseksuele geestelijken, kunnen als groep blijven voortbestaan onder de paraplu van het Vaticaan.

Ook 475 jaar na de scheuring onder koning Hendrik VIII, die geen toestemming kreeg van het Vaticaan om te scheiden van zijn toenmalige echtgenote, is Rome voor Humphreys en zijn geestverwanten nog altijd de maatstaf. „Rome is de plaats waar we naar kijken”, zegt hij, „en we betreurden het dat de meerderheid binnen de anglicaanse kerk dat niet meer deed. Ook de Heilige Vader speet dat en daarom probeert hij ons te helpen.”

De St Matthew’s kerk, wier gemeente voor negentig procent uit mensen van Caraïbische afkomst bestaat, behoort tot het traditionalistische kamp. Dit heeft zich verenigd in het samenwerkingsverband ‘Forward in Faith’. De meeste leden van zijn gemeente verwelkomen volgens Humphreys het initiatief van de paus.

Anders dan op zondagen is de opkomst voor de mis op deze morgen gering. Welgeteld vier gelovigen, twee zwarten en twee blanken, verzinken onder leiding van Humphreys in een kille zijbeuk van de kerk in gebed, hun jassen nog aan. „De mis is voorbij, gaat heen in vrede”, roept Humphreys even later plechtig.

De aanwezigen zijn zeer te spreken over het initiatief van de paus. „Het is een heel mooi aanbod”, zegt Helen Shoy, een zwarte vrouw. „De paus weet dat we lang hebben geleden. Maar zijn voorstel kwam als een schok, we moeten er eerst eens goed op kauwen.”

Volgens sommige schattingen zal een op de zeven anglicaanse priesters het aanbod van de paus aannemen. Nu hebben de traditionalisten de kans de daad bij het woord te voegen, schreef Stephen Bates, een journalist die veel over de anglicaanse kerk publiceert, vorige week in dagblad The Guardian. „Het is kiezen of delen.”

Toch aarzelen velen nog. De paus heeft nog geen bijzonderheden gegeven. Die volgen binnenkort. Ook Humphreys houdt een slag om de arm. „Het is een beetje als met het afsluiten van een verzekering. Je moet wel even de kleine lettertjes lezen. Een belangrijke vraag is of we dit gebouw kunnen behouden. Als pastoor heb ik natuurlijk verplichtingen tegenover de congregatie als geheel. Ik ben ervan overtuigd dat dit de plaats is waar God me wil hebben.”

Ook aardse zaken spelen mee. Een anglicaanse priester verdient gemiddeld 2.200 pond (2.400 euro) per maand, een katholieke priester 800 pond. Maar daaraan tilt Humphreys zelf niet zwaar. „Voor mij zou dat geen beletsel zijn. De makkelijkste weg is niet altijd de juiste. Soms moet je offers brengen. Het vertrouwen in God is het belangrijkste.”

De ongehuwde Humphrey tilt ook niet zo zwaar aan het feit dat de paus gehuwde priesters welkom heet. Maar voor zijn collega Giles Pinnock, pastoor in de kerk St Mary-the-Virgin in Kenton enkele kilometers verderop, ligt dat anders. „Dat is het opmerkelijk genereuze van het aanbod”, zegt hij in een telefonisch interview. „Dat ik als getrouwde man tot priester kan worden gewijd in de katholieke kerk.”

Een novum is deze pauselijke concessie overigens niet. Ook priesters van de Oekraïense Katholieken en sommige Amerikaanse anglicaanse priesters, die zich eerder bij Rome aansloten, hoefden van het Vaticaan niet te scheiden. Gehuwde priesters kunnen echter geen bisschop worden.

Het breekpunt voor veel traditionalisten vormde de wijding van vrouwen tot priester en het toelaten van openlijk homoseksuele priesters door de anglicaanse kerk. „Ik ben tegen vrouwelijke priesters en geloof dat homoseksualiteit niet strookt met een christelijke levenswijze”, zegt Pinnock. „Voor mij zijn die zaken symptomatisch voor een kerk die niet langer in staat is vast te houden aan de grondbeginselen van het christelijke geloof.”

Voor zulke nieuwlichterij hoeven ze bij Rome niet te vrezen. De vraag is echter of ze binnen de katholieke kerk verder zullen worden gehoord. Humphreys: „Het is waar, het Vaticaan is autocratisch en het gezag van de paus is absoluut. Maar het mooie van het aanbod van de paus is dat we als anglicaanse gemeenschap binnen de katholieke kerk kunnen blijven voortbestaan. Juist daarop had ik altijd gehoopt.” En weer is daar die blijde glimlach.