Durfal Frits van Eerd is de beperkingen voorbij

Onder zijn leiding kocht Jumbo Supermarkten brutaalweg het veel grotere Super de Boer. Het rijkeluiszoontje Frits van Eerd is een dynamische ondernemer geworden.

Volgend jaar moet hij de woestijnrally Le Dakar aan zich voorbij laten gaan. En een optreden als schlagerzanger tijdens het Veghelse carnaval zit er misschien ook niet in. Frits van Eerd (42) wordt de komende tijd volledig opgeslokt door de integratie van Super de Boer-winkels in zijn supermarktformule Jumbo.

Van Eerd houdt van uitdagingen. Sinds april, toen zijn vader de directie verliet, is hij de enige topman van het Veghelse familiebedrijf. Hij vormt een hecht team met zijn vader, nu president-commissaris, zijn zus en ‘buitenstaander’ Ton van Veen als financieel brein. Met zijn vieren slaagden zij erin Jumbo Supermarkten uit te laten groeien van een kleine keten in Noord-Brabant tot een landelijke formule met nu 128 winkels. Brutaal deed Jumbo vorige maand een bod op het veel grotere Super de Boer, met ruim 300 winkels. Na een korte biedingenstrijd tegen Plus-supermarkten kreeg het Super de Boer twee weken geleden voor 550 miljoen euro in handen.

Bluf is kenmerkend voor Frits van Eerd, die in 2001 zijn eerste winkel boven de grote rivieren opende – in Uithuizen, in de punt van Noord-Groningen. Dit filiaal wordt nog altijd bevoorraad vanuit Veghel, een afstand van ruim 250 kilometer. Het onmogelijke mogelijk maken, dat leerde hij van managementgoeroe Emile Ratelband. Deze hielp hem van zijn „beperkende overtuigingen” af.

Ratelband herinnert zich dat Frits van Eerd bij hem kwam toen Jumbo nog slechts enkele supermarkten had. „Mijn doel is een miljard omzet met honderd winkels, zei Frits toen. Ik zei: je hebt geen honderd winkels nodig voor die miljard omzet. Dat was voor hem een baanbrekende gedachte. Hij rekende in zoveel vierkante meter om zoveel om te zetten. Het kan niet, zei hij. Uiteindelijk heb ik hem ervan overtuigd dat het wel kon.”

Van Eerd en zijn team bij Jumbo gingen erover nadenken hoe zij zich konden onderscheiden van andere supermarkten. Ze ontwikkelden de ‘zeven dagelijkse zekerheden’, garanties aan de klanten dat zij waar voor hun geld krijgen en optimale service kunnen verwachten. Het werd de kern van de Jumbo-formule, waarmee het concern zijn opmars begon. Het werd daarmee ook een van de winnaars van de supermarktoorlog die kort na de eeuwwisseling in Nederland woedde. Met grote klantvriendelijkheid, lage prijzen en een breed assortiment trok het veel klanten.

Inspiratie voor hun supermarktformule deden de Van Eerds ook op bij Amerikaanse supermarktreus Wal-Mart. Anthony Snoeks, organisator van studiereizen, begeleidde de familie Van Eerd midden jaren negentig bij een studiereis naar het hoofdkantoor in Bentonville. „Het was een unieke gelegenheid”, herinnert Snoeks zich. Normaal gesproken is Wal-Mart een gesloten organisatie. Maar de familie Van Eerd mocht alles zien, van de logistiek tot de winkelformules. „Ze hebben gesproken met alle directieleden”, zegt Snoeks. „Dat is nooit meer vertoond. Ze hebben een week lang gratis een van de beste lessen gekregen die je je op supermarktgebied kunt wensen.”

In de VS is volgens Snoeks de basis gelegd voor de slagvaardigheid van de Jumbo-supermarktformule. De Van Eerds zagen bij hun Amerikaanse collega’s dat het mogelijk was goede service en een breed assortiment te bieden tegen een lage prijs. Het Wal-Mart-concept – Everyday low prices – heeft Jumbo succesvol in Nederland neergezet. Het uitbannen van reclameacties betekent een flinke vereenvoudiging van de organisatie. Snoeks: „Ze liggen daarmee straatlengtes voor op hun concurrenten.”

Frits van Eerd leerde bij Wal-Mart dat het erom gaat alle kosten in de hand te houden. Dat gaat heel goed in een familiebedrijf waar het management alleen verantwoording schuldig is aan zichzelf. Ze beslissen zelf over investeringen en rendementen, en kunnen een mindere periode voor lief nemen. Een beursgenoteerde onderneming daarentegen moet ieder kwartaal weer beter presteren dan het vorige.

„De lijnen zijn heel kort”, zegt Snoeks. „Zondagochtend op de koffie bij vader Karel van Eerd kunnen knopen worden doorgehakt. Ze hebben succes omdat ze zeer gedreven zijn en kansen hebben gegrepen. Hun filosofie van duurzaamheid, contact met de klant, komt bovendien op het juiste moment. Het is een organisatie van deze tijd.”

Jumbo Supermarkten is in 1983 ontstaan uit het familiebedrijf Van Eerd Groothandel, dat in 1921 werd opgericht. Tijdens de crisis van de jaren tachtig kwamen steeds meer afnemers van de groothandel in problemen. Karel van Eerd, die toen de touwtjes in handen had, besloot zelf supermarkten te gaan exploiteren. Zijn kinderen – Frits, Colette en Monique – hadden aanvankelijk weinig trek in het bedrijf van hun vader te gaan werken. Ze vonden de supermarkten te grijs, niet sexy genoeg.

Tijdens en na zijn studententijd maakte Frits van Eerd de blits in allerlei sportauto’s. Hij verdiende goed met opknappen en doorverkopen van de bolides. Toch ging hij op 25-jarige leeftijd werken in een supermarkt in Tilburg, om te zien wat de branche inhield. Vader Karel heeft er nooit op aangedrongen, maar vier jaar later stonden alledrie zijn kinderen op de stoep om bij hem te komen werken. Frits en Colette werden lid van de directie, Monique ging zich bezighouden met bedrijfsevenementen, zoals de meidenband Djumbo.

De familieband is heel sterk, „net als bij veel andere Brabantse ondernemersfamilies”, zegt Hugo Roos, tot april dit jaar commissaris bij het bedrijf. „Vader Karel van Eerd en moeder Kitty van Eerd creëerden de juiste omgeving om goede beslissingen te nemen. Dat is buitengewoon belangrijk geweest voor het succes van Jumbo.”

Anthony Snoeks: „Frits is de durfal van de familie. Colette is geweldig sterk in communicatie.” Samen vormen ze een sterk directieteam, aangevuld met financiële man Ton van Veen (ex-Campina) en binnenkort Johan Boeijenga (ex-Ahold). Karel van Eerd speelt als voorzitter van de raad van commissarissen nog altijd een belangrijke rol. Deze raad werd een half jaar voor de overname van Super de Boer opnieuw opgetuigd, met zeer ervaren mensen: oud-bankier Wilco Jiskoot, oud-Unilevertopman Antony Burgmans en supermarktkenner Harry Bruijniks.

„Tot voor kort dachten we dat met name vader Karel aan het roer stond, maar Frits heeft zich met goede mensen omringd”, zegt onafhankelijk supermarktdeskundige Gerard Rutte. Jan Meurs, een voormalig supermarktondernemer uit Tilburg die de familie Van Eerd al meer dan 25 jaar kent en die de naam Jumbo bedacht, gelooft echter dat Karel van Eerd nog steeds in feite de leiding heeft. „Frits is heel sympathiek, een jonge hond, en hij heeft heel veel ambitie. Maar ik vraag me wel af of de supermarktwereld nou echt zijn passie is.”

Zeker is dat Frits van Eerd in de loop der jaren enorm is gegroeid als ondernemer. Oud-commissaris Hugo Roos maakte het van nabij mee. „Het ondernemerschap is hem natuurlijk met de paplepel ingegoten. Maar langzaamaan heeft hij zich ontpopt tot een potentiële leider van een grotere onderneming. Als commissarissen hebben wij voortdurend in de gaten gehouden tot hoe ver zijn managerskwaliteiten reikten. Ieder jaar weer hebben wij gekeken of verdere groei daarmee in overeenstemming was. Maar we hebben onze zorgen langszij kunnen zetten. Het gaat nog steeds heel goed met Jumbo.”

Jumbo vaart wel met „een jonge dynamische ondernemer” aan de top, zegt oud-Konmar-directeur Peter Stuyts. Hij was jarenlang adviseur van Frits van Eerd. „Andere supermarktfamilies, zoals Van den Broek, Kat, Deen en Hoogvliet, hebben allemaal directeuren die in de zestig zijn.” Volgens Stuyts staat dat een even onstuimige groei als Jumbo in de weg.

Mensen die Frits van Eerd kennen, roemen zijn gedrevenheid en no-nonsensebenadering. Gerard Rutte: „Ondernemers die ik spreek, zijn heel erg onder de indruk van zijn kennis en lef. Frits wordt nogal eens omschreven als het rijkeluiszoontje dat thuis auto’s spaart en door de woestijn crosst, maar dat beeld is niet juist.”

De familie Van Eerd staat in de Quote 500 van rijkste Nederlanders. Toch zijn het gewone en toegankelijke mensen gebleven, constateert Rutte. „Ze behandelen je niet als een nono.”

Emile Ratelband noemt Frits van Eerd „een zeer integer mens, en boven alles een warme persoonlijkheid”. Die instelling zie je terug in het hele bedrijf, zegt Ratelband. „Hij en zijn familie stralen het uit en geven het mee aan hun mensen.”

Ook Arie van der Pijl, bestuurder van vakbond FNV Bondgenoten, is lovend over Frits van Eerd en zijn management. „Hij is heel open en staat dicht bij zijn medewerkers. Alle werknemers worden een beetje deel van de Jumbo-familie. In vergelijking met andere familiebedrijven in de supermarktbranche springt Jumbo eruit als een zeer prettig en betrokken bedrijf.”

Zijn functie weerhoudt Frits van Eerd er niet van deel te nemen aan het openbare leven. Als Brabander is het carnavalsfeest een van de jaarlijkse hoogtepunten. In 1999 was hij Prins Carnaval van Veghel. Met de Gebroeders Ko nam hij in 2007 de carnavalsschlager Wij doen het licht wel uit op. Als Fritske ft gebroeders Ko belandden ze zelfs in de Top 40 en waren ze op muziekzender TMF te zien. „Het klikte gelijk”, vertelt Ton Koopmans, één van de Gebroeders Ko. „De ideeën die hij had en de manier waarop hij al vanaf zijn jeugd met carnaval bezig is, sloten precies aan op wat wij ook verstaan onder het echte carnavalsgevoel.”

Volgens Koopmans kwam de titel van het lied spontaan op „omdat Frits en wij bijna op ieder feest als laatsten weggaan”.

Frits van Eerd mag nu dan ontzettend druk zijn met zijn bedrijf, maar het contact blijft volgens Koopmans in stand. „Er zal zeker nog een vervolg komen op onze carnavalskraker.”

Van Eerd is verknocht aan de autosport en in het bijzonder aan rally’s. Veelvuldig doet hij mee aan races, in Formule-1-auto’s en rallywagens die hij zelf bezit. In 2006 werd hij Nederlands rallykampioen. Begin dit jaar kwam een droom uit toen hij kon meedoen aan de Dakarrally. Hij behaalde de twintigste plaats in het vrachtwagenklassement. Het was niet zonder risico’s; twee keer sloeg hij over de kop met zijn truck.

Oud-commissaris Roos zegt dat de commissarissen zich ook „wel eens zorgen hebben gemaakt” over de hobby’s van Frits van Eerd. „Maar onze minister-president rijdt ook rond in snelle auto’s. Zolang dat niet in conflict komt met het landsbelang, is dat natuurlijk geen probleem. Wij zijn er altijd alert op geweest dat de hobby’s van Frits in overeenstemming waren met het belang van de onderneming.”

De onstuimige groei van Jumbo heeft ook ontzag gewekt bij concurrenten. Jaap Bastmeijer, directeur van Nettorama, vindt het „prachtig wat ze doen”. In het verleden lag hij overigens wel eens overhoop met de familie Van Eerd als die weer eens beweerde dat Jumbo de goedkoopste supermarkt van Nederland was. Bastmeijer zegt „heel veel respect” voor hen te hebben. „Ik hoop wel dat ze het redden. Ik heb er een redelijk vertrouwen in dat het lukt. Ze hebben immers al een prachtig bedrijf neergezet.”

Voormalig supermarktondernemer Jan Meurs uit Tilburg is minder optimistisch over de integratie van de Super de Boer-winkels in de Jumbo-formule. Niet omdat de familie het niet zou kunnen, verzekert hij, maar omdat de omstandigheden veranderen. „De Duitse super Lidl gaat uitbreiden, en hopelijk voor Jumbo niet met merkartikelen. En Albert Heijn is zich aan het opmaken voor een nieuwe prijzenoorlog. Ik krijg de indruk dat ze zich bij Jumbo een beetje te veel op de borst kloppen. Het risico van de investering van 550 miljoen euro is best groot.”