Zeepaardenstaartenkunst

Een kunstwerk van 48 zeepaardenstaarten, dat je kunt vouwen uit één groot vel papier. Zoiets heeft zelfs Dr. Zeepaard nog nooit gezien.

Utrecht, 281009, de Uithof , ruppertgebouw, spidrohenon. foto Michael Kooren Kooren, Michael

Bij de naam Spidrohedron denk je misschien aan een dinosaurus. Maar dat is hij niet. Toch krab je je wel even achter de oren wanneer je voor de Spidrohedron staat. Hij is zo groot als een volwassen mens en helemaal van hout. En van welke kant je hem ook bekijkt, steeds lijkt hij je met een draaikolkbeweging naar binnen te zuigen.

De Spidrohedron heeft acht van die grote draaikolken. En elk daarvan bestaat uit zes in elkaar gehaakte zeepaardenstaarten. Dat had zelfs Dr. Zeepaard nog nooit gezien!

Elke zeepaardstaart bestaat weer uit aan elkaar geplakte driehoeken. Niet zomaar driehoeken, maar alleen wat wiskundigen gelijkzijdige en gelijkbenige driehoeken noemen. De Hongaarse kunstenaar Dániel Erdély was de eerste die er een zeepaardstaart mee ontwierp. Hij noemde die een ‘spidron’, omdat de staart spiraalvormig is.

Maar Erdély wilde meer. Hij zocht naar manieren om met een heleboel van die zeepaardenstaarten een groot kunstwerk te bouwen. De Nederlandse kunstenaar en wiskundige Rinus Roelofs hielp bij die zoektocht. Op de computer ontwierpen ze zo samen de Spidrohedron. Een Hongaarse meubelmaker heeft het ontwerp tot een echt kunstwerk omgetoverd door 480 houten driehoeken aan elkaar te lijmen.

De Spidrohedron heeft een paar wonderlijke eigenschappen. Zo kun je hem ook maken uit één vlak stuk papier. Je moet wel eerst weten welke driehoekjes je aan elkaar moet tekenen. Daarna kun je hem langs de lijntjes beginnen te vouwen. Zo krijg je een steeds bijzonderder prop papier.

Verder kun je Spidrohedronen op elkaar stapelen zonder dat er tussenruimte overblijft. Dat lukt bijvoorbeeld met kubussen ook, maar met bollen niet. Als je sinaasappels op elkaar stapelt, blijft er altijd tussenruimte over.

De natuur heeft zelf prachtige spiraalvormen gemaakt zoals schelpen, maar nog nooit is in de natuur een Spidrohedron gevonden. De Spidrohedron is mensenwerk. Hij bestaat dankzij de kunst en de wiskunde.

Bennie Mols

De Spidrohedron staat t/m nov. in het Ruppertgebouw, Universiteit Utrecht. www.arsetmathesis.nl