Smeets tegen Moro

Zou de kredietcrisis door de afvallige schakers komen? Ik kwam er op doordat ik voor het schaakblog op de website van de krant iets nakeek over Luke McShane.

McShane was vijf jaar geleden tweede op de wereldranglijst van de junioren, achter Radjabov. Hij studeerde in Oxford filosofie en wiskunde, maar keerde zich af van het geestesleven en werkt sinds 2007 voor de bank Goldman Sachs, die door velen als een grote boosdoener wordt beschouwd.

Een tijdje geleden legde de schrijver Calvin Trillin in The New York Times half serieus en half voor de grap uit dat de financiële crises van de afgelopen decennium zijn veroorzaakt doordat slimme mensen voor Wall Street gingen werken. Schakers, denk ik dan.

Waren op Wall Street dan niet altijd al slimme mensen? Nee. Vroeger was er een ijzeren wet dat afgestudeerden van goede Amerikaanse universiteiten minder geld gingen verdienen naarmate ze slimmer waren.

De slimmen werden bijvoorbeeld hoogleraar wiskunde of astronomie. Ze hadden een beroep dat hun lust en hun leven was en financieel gezien hadden ze een comfortabel burgermansbestaan. De minder begaafden gingen werken in de financiële sector en werden rijk. Iedereen was tevreden.

Er kwam een eind aan doordat enerzijds het comfortabele bestaan van de middenklasse zwaar onder druk kwam te staan en aan de andere kant de rijkdom van de mensen in de financiële sector zo uitzinnig groot werd, dat die zelfs voor de begaafden verleidelijk was.

De nieuwe generatie van slimmeriken op Wall Street bedacht ingenieuze en ingewikkelde financiële producten, ondersteund door haarscherpe computersoftware, die de brave ploeteraars van vroeger ver boven de pet gingen.

Die ploeteraars konden alleen maar tevreden constateren dat ze slapend rijk werden door de nieuwe toverkunsten van hun slimme ondergeschikten.

Er zijn vrij veel afvallige schaakgrootmeesters bij die slimmeriken. In Nederland is de bekendste Jeroen Piket, die met schaken stopte om het fortuin van de schaakmecenas Joop van Oosterom te verzorgen, maar er zijn er veel meer.

Alexander Morozevitsj heeft ook wel eens aangekondigd dat hij het schakersvak op ging geven. Het is huiveringwekkend om te bedenken wat een geniale en bizarre geest als hij in de grote wereld aan zou kunnen richten. Als kernfysicus zou Morozevitsj het universum in een zwart gat laten verdwijnen en als financieel deskundige zou hij het recept voor de mensloze economie bedenken.

Gelukkig schaakt hij nog, zodat Jan Smeets in het Europees landenkampioenschap in Novi Sad een mooie partij van hem kon winnen.

Alexander Morozevitsj - Jan Smeets, EK Novi Sad

1. e4 e5 2. Lc4 ‘Het debuut van de olifant’, aldus een poëtische computervertaling uit het Russisch. 2...Pf6 3. d3 c6 4. Pf3 d5 5. Lb3 Ld6 6. exd5 Pxd5 7. 0-0 0-0 8. Te1 Lg4 In Morozevitsj - Gelfand, Biel 2009,volgde 8...Pd7 en na 9. d4 stond wit iets beter. 9. h3 Lh5 10. Pbd2 Hij ziet af van de pionwinst 10. g4 Lg6 11. Pxe5 zoals in Aleksejev - Shirov, Bundesliga 2007. Zwart kreeg aardig spel voor de pion en ten slotte won hij. Misschien dat Aleksejev, die bij Nederland - Rusland tegen Erwin l’Ami speelde, een seintje aan Morozevitsj gaf dat hij de pion niet moest nemen. 10...Pd7 11. g4 Vreemd, nu hij er geen pion meer mee wint doet hij deze verzwakkende zet wel. 11...Lg6 12. Pc4 Dc7 13. d4 e4 14. Ph4 Lh2+ 15. Kh1 Tae8 Zwart staat prima. 16. Pe3 P7b6 17. De2 Ld6 18. Pef5 Lf4 19. c4 Lxc1 20. cxd5 Lf4 21. dxc6 bxc6 22. Pg2 Pd5 23. Pfe3 Pb4 Simpel en sterk was 23...Lxe3 24. fxe3 (24. Pxe3 Pf4 is goed voor zwart) Dg3 25. Lxd5 Dxh3+ 26. Kg1 cxd5. Zwarts pluspion is dan niet zo belangrijk, maar de zwakte van wits koningsstelling wel. 24. Tec1 Pd3 Te haastig, want nu kan wit vrijwel gelijk spel krijgen.

25. Tc4 Juist was 25. Pd5, waarna zwart noch met 25...Pxc1 26. Txc1 cxd5 27. Txc7 Lxc7 noch met 25...Dd6 26. Pdxf4 Pxf4 27. Pxf4 Dxf4 28. De3 voordeel krijgt. 25...Lxe3 26. Pxe3 Te6 Nu krijgt zwart een gevaarlijke koningsaanval. 27. Kg1 Db8 28. d5 Tf6 29. dxc6 Passief verdedigen was kansloos, dus hij gokt op zijn vrijpion. 29...Txf2 30. Dxf2 Pxf2 31. c7 Pxh3+ 32. Kh2 Db6 Een fraaie en zeer sterke zet. 33. c8D Ook 33. Pd5 verliest, maar dat zou het zwart wel moeilijker maken. Vernietigend, maar niet zo makkelijk te vinden, is dan 33...Df2+ 34. Kxh3 h5 met beslissende aanval voor zwart. 33...Dxe3

Nu hoeft zwart niets bijzonders te doen om in de aanval te winnen. 34. Dc5 Dh6 35. Tc2 e3 36. Kg3 Lxc2 37. Lxc2 Pf2 38. Dh5 Dd6+ 39. Kf3 Dc6+ Wit gaf op.

Schaakopgave

Zwart begint en wint. Joeri Kryvoroetsjko - Joachim Tomassen, EK Novi Sad 2009

Oplossing: 1...Db6 (in de partij zag zwart dit niet) 2. Dc5 (of 2. Lxg3 Dg1+ 3. Lf1 Pxg3 4. Dc4 Tac8 en zwart wint) Tac8 en wit moet de dame verliezen.