Omstreden martelscènes onderwerp van plot

Het zevende seizoen van tv-serie 24 is het spannendste sinds de eerste reeks. Het veelbesproken martelen in de serie is nu onderwerp van de intrige geworden.

In seizoen 7 van '24' wordt Jack Bauer (gespeeld door Kiefer Sutherland) voorgeleid voor een onderzoekscommissie van de Senaat. (Foto's Fox)
Carlos Bernard als Tony Almeida

24 blijft een rare serie: als iemand zwaargewond naar het ziekenhuis moet, dan blijft hij daar de rest van het seizoen liggen. Dat hoort bij de gimmick van het verhaal dat zich binnen exact 24 uur afspeelt. De afleveringen volgen uur na uur tot op de minuut wat er gebeurt. Ook in het zevende seizoen dat woensdag op dvd uitkomt is 24 de enige dramaserie die geen stapjes in de tijd maakt. In 24 mag een zwaargewonde blij zijn als een van de anderen hem in de loop van de dag even belt en als de camera kan laten zien hoe hij erbij ligt.

Al sinds het debuut in 2001 is de politieke actiethriller 24 een fenomeen. Niet alleen door het in ‘werkelijke’ tijd vertelde verhaal en het spannende gebruik van split-screens die een overzicht geven van wat er op één moment op verschillende plaatsen gebeurt, maar meer nog door de onovertroffen drive van de serie. Die laat de spanning vrijwel geen moment zakken en raast als een tikkende tijdbom door het etmaal waarin held Jack Bauer gelukkig iedere keer de grootste ramp weet te voorkomen.

Wat Jack Bauer, gespeeld door de altijd gejaagde Kiefer Sutherland, niet heeft weten te voorkomen is discussie over het rechts-politieke karakter van de serie. Met name een van de twee grondleggers, Joel Surnov, verdedigde het frequente martelen als een aanvaardbare manier om aan informatie te komen. 24 kwam een maand na de val van de Twin Towers voor het eerst op het scherm en vooral sinds de oorlog in Irak en de schandalen van de gevangenis Abu Ghraib en andere folteringen is dat een omstreden standpunt.

Acteur Carlos Bernard, net als Sutherland vanaf het begin bij de serie betrokken, zegt in een telefonisch interview dat 24 martelen vooral gebruikt om het verhaal snel voort te stuwen. „We hebben maar 24 uur om een probleem op te lossen.” Dat laat inderdaad geen tijd voor een grondig sporenonderzoek en andere trage politiemethoden, maar in de loop van de seizoenen is het martelen bij 24 routine geworden en soms zo wellustig in beeld gebracht, dat dat haast geen excuus meer was.

Het leidde rond het begin 2007 in de VS uitgezonden zesde seizoen tot ophef en lange opinieartikelen in de media. Toen de makers zich verdedigden, bleek er een scheiding tussen Surnov, een uitgesproken Bush-man, en de rest. „Ik ben persoonlijk tegen martelen en dat geldt voor vrijwel iedereen die bij 24 werkt”, zegt Bernard. Surnov verliet 24 begin 2008. Toch merk je dat de serie nog steeds met het probleem worstelt en in zijn zevende seizoen alles uit de kast haalt om het onderwerp te bezweren.

Als Jack Bauer in de derde aflevering weer eens voor de keuze staat tussen een ramp en het aan een tegenstribbelende vijand ontfutselen van informatie die de ramp kan voorkomen, formuleert hij het kernachtig: „We don’t have another choice.”

Na een andere ethisch dubieuze beslissing legt Bauer het zo uit: „We moeten ons werk doen om de honderden en misschien wel duizenden levens van onschuldigen te beschermen. Die hadden geen keuze gehad als er een terroristische aanslag was gepleegd. Wat we deden was niet fout of verkeerd, het was nodig.”

Zo staat veel van dit misschien wel spannendste seizoen sinds het debuut in het teken van de marteldiscussie. Onderdeel van de verhaallijn is dat Bauer wordt voorgeleid voor een onderzoekscommissie van de Senaat. De leider daarvan, senator Mayer, is de meest fervente tegenstander van martelen: „Het is fout, onder elke militaire of morele standaard”, zegt hij in een discussie met de president – een vrouw; 24 gokte blijkbaar op Hillary Clinton – die Jack Bauer toestemming wil geven voor een ‘hard’ verhoor. „Amerika heeft die weg vaker bewandeld, mevrouw de president, u zelf noemde dat een nationale tragedie. Wat dit verhoor ook kan verhinderen, niets rechtvaardigt wat hier gebeurt”, zegt de senator Mayer.

24 durft in dit seizoen nog een politiek probleem aan te kaarten door vraagtekens te plaatsen bij de rol van particuliere bedrijven in de moderne oorlogvoering. Het machtige Blackwater, onder meer in opspraak geraakt door het doden van onschuldige omstanders in Bagdad en in de serie Starkwood genoemd, is een gevaarlijk huurlingenleger, aldus de Amerikaanse president. „Een monster, vetgemest door de staat zelf.” En, zoals in dit seizoen, met eigen belangen die anders kunnen zijn dan die van het land.

Naast deze boodschappen is het verhaal natuurlijk weer een race tegen de klok, die ook nu regelmatig tikkend in beeld verschijnt. De muziek is even opjagend als in de andere seizoenen. Het gebruik van splitscreen is wat ingetogener, waardoor het functioneler en minder een gimmick is.

Het verhaal is voor het eerst verplaatst van Californië naar Washington en speelt zich deels af in het Witte Huis. Gescheur in auto’s ontbreekt ook dit keer niet en hoofdregisseur Jon Cassar gaat zich lekker te buiten aan spectaculaire taferelen met rollende auto’s en ronkende helikopters.

Carlos Bernards personage Tony Almeida leek gedood in seizoen vijf. Bernard was blij verrast dat de makers hem weer tot leven hebben gewekt. „Ik denk dat we er in zijn geslaagd de kwaliteit van de serie nogmaals op een hoger niveau te brengen.”

Tony Almeida was als collega van Jack Bauer altijd een betrouwbaar type. Dat hij in de nieuwe reeks ook een slechte kant van zichzelf mag laten zien, bevalt Bernard. „Vooral deel 3 met een klassieke 24-twist was heerlijk om te spelen.” Typisch 24 is volgens Bernard dat zaken en personen niet zijn wat ze lijken. „Dat is heerlijk voor de kijkers.”

Na alle mislukte relaties is er een potentiële love interest voor Jack Bauer. Maar wat is die man de afgelopen jaren geestelijk gehavend. Ook zijn lichaam zit vol littekens, zoals halverwege het nieuwe seizoen te zien is als hij zijn truitje uittrekt. Dat personages zich zo sterk blijven ontwikkelen, noemt Bernard een van de sterkste kanten van de serie.

Het achtste seizoen van 24 wordt nu gefilmd en komt vanaf januari in de Verenigde Staten op tv. Over het negende bestaat twijfel, tv-zender Fox wil nog geen toezeggingen doen. Misschien komt er eindelijk rust voor Jack Bauer. Jammer, maar hij heeft het verdiend.

DVD Box ‘24’ seizoen 7 komt woensdag uit in Nederland. Prijs 75 euro (Uitgever Fox)