KPN: goedkoper zonder koper

Ondanks dalende omzetten wist KPN zoveel kosten te schrappen dat de winst groeit. Het telecombedrijf zou echter nog efficiënter kunnen werken als het zijn kopernetwerk vervangt.

Het zijn geen vrolijke tijden in de telecomwereld. Al viel de crisis bedrijven als KPN aanvankelijk wat minder rauw op het dak dan in andere sectoren, de cijfers van het derde kwartaal lieten geen rooskleurig beeld zien.

KPN wordt, net als de andere telecombedrijven, meervoudig getroffen: het aantal vaste lijnen blijft teruglopen door groeiende concurrentie van andere aanbieders en er zijn dankzij de crisis minder mobiele zakelijke reizigers die vanuit het buitenland bellen. Die buitenlandse gesprekken leveren bovendien beduidend minder geld op, dankzij de lagere roamingtarieven die de Europese Commissie heeft afgedwongen.

Grote telecombedrijven als Vodafone en Deutsche Telekom (die komende week hun kwartaalcijfers bekend maken) hebben daar ook onder te lijden. Alle telecombedrijven zijn bezig aan ingrijpende herstructureringen om de winst op peil te houden. Dat is aardig voor de aandeelhouder – zo staat de koers van KPN al weer bijna op het niveau van voor de crisis – maar het kan niet verbergen dat de omzet krimpt.

„De telecombedrijven moeten ‘downsizen’ en KPN doet het eigenlijk vrij netjes”, zegt Tim Poulus, analist van onderzoeksbureau Telecompaper. „Zeker als je het vergelijkt met France Telecom, dat geplaagd wordt door zelfmoord onder het personeel doordat veel mensen hun baan verliezen.”

Dat er relatief pijnloos geschrapt kan worden bij KPN toont volgens Poulus aan dat het bedrijf nog niet erg efficiënt is. „KPN zou nog veel meer kunnen besparen als het overstapt op glasvezel. Er is veel minder randapparatuur en mankracht nodig om een glasvezelnetwerk aan de praat te houden dan bij het bestaande kopernet. Het Amerikaanse telecombedrijf Verizon heeft aangegeven dat de kosten van het onderhoud van een glasvezelnetwerk 20 procent bedragen van die van koper.”

Op dit moment hikt KPN nog aan tegen de miljardeninvestering in een snel glasvezelnetwerk dat tot in alle huiskamers komt, het zogeheten fiber to the home (FTTH). Een experiment om vijf grote steden te verglazen ligt op schema. KPN heeft met joint venture Reggefiber nu 450.000 Nederlandse huishoudens ontsloten. Dat wil overigens niet zeggen dat die huizen ook daadwerkelijk diensten afnemen via glasvezel; het is er beschikbaar. KPN besluit binnenkort of het hele land verglaasd wordt. Daarop hopen de autoriteiten die de telecomsector in de gaten houden: het zou goed zijn als de kabel concurrentie blijft ervaren van een andere infrastructuur.

KPN-topman Ad Scheepbouwer gaf echter deze week al aan dat een landelijk uitrol van ‘glas’ onwaarschijnlijk is. „We gaan niet uitrollen naar 6,7 miljoen huishoudens. We zullen regio’s uitkiezen waar er veel vraag naar is, vooral in de stedelijke gebieden, op plekken waar we onze concurrentiepositie moeten verbeteren.”

De investeringen van KPN vallen dit jaar iets lager uit dan de begrootte 1,9 miljard euro op jaarbasis. Er is volgens Scheepbouwer „minder capaciteit nodig” en er wordt volgens hem nu al efficiënter geïnvesteerd in netwerken. KPN is voorzichtig met een landelijk glasvezelnetwerk, erkent de topman. „Niet omdat we het geld niet hebben, maar omdat we kritisch zijn.”

Volgens Tim Poulus van Telecompaper lijkt KPN te wachten op een externe financier voor Reggefiber. „Natuurlijk is aanleg van een glasvezelnetwerk duur. Maar KPN let nu te veel op de kapitaalsinvesteringen. Het gaat juist om de operationele kosten, die bij glasvezel veel lager zijn dan bij het traditionele kopernetwerk.”

KPN zal glasvezel inzetten op plekken waar de kabelaars internet met downloadsnelheden van 100 Mbit per seconde aanbieden en KPN alleen adsl (maximaal 20 Mbit) als alternatief biedt. Daar verliest KPN nu al klanten aan de kabelmaatschappijen, die met een nieuwe techniek (Docsis 3.0) dit jaar terrein winnen. Het telecombedrijf raakt daardoor niet alleen vaste telefoonlijnen kwijt, maar ook trouwe adsl-abonnees.

Om op te kunnen boksen tegen de snellere kabel gaat KPN ook zijn kopernetwerk opwaarderen tot vdsl, een variant van adsl-techniek. Daarbij blijft het laatste stukje verbinding van koper, maar zorgt nieuwe randapparatuur toch voor hogere snelheden. Via vdsl zou KPN een alternatief kunnen bieden voor het interactieve tv-product van kabelmaatschappijen UPC en Ziggo. Adsl biedt onvoldoende mogelijkheden om KPN’s tv-ambities (1 miljoen klanten) waar te maken.

Maar dit „uitmelken van het kopernet” is onverstandig, zegt Tim Poulus. Hij waarschuwt dat KPN er „heel knap” in slaagt de aandeelhouder tevreden te stellen, maar vergeet te investeren in de toekomst. KPN moet ook geld reserveren voor mobiele verbindingen: dochter E-Plus doet mee aan de frequentieveilingen in Duitsland en in Nederland worden begin volgend jaar de frequenties voor LTE, de nieuwe generatie mobiele netwerken geveild. KPN dingt daarin mee en verplicht zich zo het LTE-netwerk uit te rollen – opnieuw een forse investering.