'Journalistiek is georganiseerde roddel'

Ben ik de enige die op televisie het verschil tussen de reclame en de programma’s niet meer ziet? (By the way: deze column werd mede mogelijk gemaakt door NRC Handelsblad, een Dell-computer en drie koppen Nespresso-koffie.)

Ik doel vooral op de praatprogramma’s van de publieke omroep. Die zijn onderhand verworden tot een soort orgie van elkaar feliciterende collega’s uit Hilversum en omstreken. Negen van de tien gasten zijn mensen uit de studio aan de overkant, die komen vertellen over hun nieuwe serie op een andere zender. Of anders wel over de theatershow of dvd die ervan is gemaakt.

Ik heb, bijvoorbeeld, De Lama’s het afgelopen half jaar zeker 172 keer voorbij zien komen: om aan te kondigen dat ze ermee ophouden, om te vertellen dat ze ermee opgehouden zijn, om terug te blikken op toen ze het nog deden, om vooruit te kijken naar wat ze allemaal nog gaan doen.

Nog erger: Louis van Gaal, de bestsellerauteur. Die mocht op één dag in De Wereld Draait Door, EenVandaag én Pauw & Witteman zijn boek komen laten zien. Ik verzin dit niet: in de Zapservice van Jeroen en Paul zat die avond nota bene een fragment uit het interview van Matthijs. Op zo’n moment heb ik geen zapservice meer nodig – dan ga ik abrupt over tot zelfbediening.

Niet dat televisie nóóit over andere media mag gaan. Dat de journalisten Rob Trip en Ad van Liempt in Pauw & Witteman komen vertellen over hun documentaire en bijbehorend boek De Oorlog – over de opkomst van Adolf Hitler – is terecht. Er zat ruim twee jaar onderzoek in dat project en het bevatte bovendien intrigerend, nooit eerder vertoond beeldmateriaal.

Maar waarom mag in diezelfde uitzending dan ook Emile Ratelband aanschuiven, om te verkondigen dat homoseksualiteit „een afwijking” is? Heeft hij daar onderzoek naar gedaan? Spreekt hij namens het net opgerichte Verbond voor Homofoben? Nee, de aanleiding was dat hij dit eerder in het Belgische roddelblad Dag Allemaal had gezegd. Om nog de schijn van controverse te wekken, had de redactie ook een PvdA-raadslid uitgenodigd, die het nieuws via RTL Boulevard ter ore was gekomen en vond dat Emile een gevaarlijk „maatschappelijk klimaat” aan het scheppen was.

Nogmaals: via RTL Boulevard.

Ik dacht altijd dat journalistiek als spiegel van de samenleving fungeerde, maar tegenwoordig is het meer een spiegel van zichzelf. Zet een camera op de redactionele koffieautomaat en je ziet geen verschil. Had de Amerikaanse historicus Edward Eggleston toch gelijk: „Journalistiek is georganiseerde roddel.”