Gezonde geheimen

De behoefte om anoniem geheimen te vertellen is groot, ontdekte psycholoog Andreas Wismeijer. ‘Het is een moderne vorm van biechten.’

Toen mensen er lucht van kregen dat hij onderzoek deed naar geheimen, kwam psycholoog Andreas Wismeijer (34) nauwelijks meer aan werken toe. Elke dag zat zijn inbox vol met mails van mensen die hun geheim met hem wilden delen. Hij werd gebeld, hij ontving handgeschreven brieven, er stonden mensen onaangekondigd voor de deur van zijn werkkamer aan de Universiteit van Tilburg. „Ze legden hun hele levensverhaal op tafel”, vertelt hij. „Geheimen kunnen erg belastend zijn voor mensen. En dat ik psycholoog en wetenschapper ben, wekte klaarblijkelijk vertrouwen.”

Om te zorgen dat al deze mensen ergens terechtkonden, maakte Wismeijer samen met een collega een website waarop iedereen zijn geheim anoniem kwijt kan en waar anderen kunnen reageren. Inmiddels telt de website 35.000 unieke bezoekers per maand en staan er zo’n tweeduizend geheimen op.

Daar zitten de meest uiteenlopende verhalen tussen; van een echtpaar dat zich diep in de schulden heeft gestoken om zich succesvol voor te doen, een huisvrouw die zich prostitueert om kleren voor haar kinderen te kopen; een man die overspel pleegt met zijn schoonmoeder. Maar er staan ook kleinere geheimen op: een vrouw die bij de verzekering een vergeten tas heeft opgegeven als gestolen, een jongen die tegenover zijn sportieve vrienden doet alsof hij elke dag fanatiek hardloopt, een werknemer die de e-mail box van een collega heeft gekopieerd.

De site blijkt in een moderne behoefte te voorzien. Veel mensen die er hun geheim op zetten, ervaren dat als een enorme opluchting. Wismeijer: „Doordat mensen niet meer biechten, is er behoefte aan een andere manier om geheimen kwijt te kunnen.” Zijn website is niet de enige in zijn soort. Zo kun je ook geheimen opbiechten op confessions.grouphug.us en publiceert de Amerikaanse kunstenaar Frank Warren op www.postsecret.blogspot.com duizenden ansichtkaarten met geheimen die mensen hem sturen. Dit laatste idee vond overal ter wereld navolging, in Nederland bijvoorbeeld op www.briefgeheimen.nl.

Begin dit jaar promoveerde Wismeijer op zijn proefschrift over geheimen en deze maand verscheen zijn populair wetenschappelijke boek Geheimen, de psychologie van wat we niet vertellen. Voor zijn onderzoek ondervroeg Wismeijer samen met collega’s en studenten ongeveer zevenduizend mensen over hun geheimen en het effect daarvan op hun welzijn. Daaruit bleek dat het niet ongezond is om geheimen te hebben, als je maar een open karakter hebt. Wismeijer: „We leven in een tijd waarin het wordt gezien als bevrijdend om je hele hebben en houden voor de televisie uit de doeken te doen. Maar wij ontdekten dat het juist gezond kan zijn om bepaalde dingen geheim te houden. Het is goed om te weten wanneer je je mond moet houden: daarmee voorkom je negatieve reacties. Stel, je bent naturist en loopt thuis altijd naakt rond, maar je houdt dat voor jezelf. Dat geheim bespaart je een hoop vervelende reacties en flauwe grappen. Hiv-patiënten die voor de meeste mensen geheim houden dat ze seropositief zijn, hebben een hogere kwaliteit van leven dan hiv-patiënten die dit aan iedereen vertellen. Ze hebben minder last van stigmatisering.”

Er zijn trouwens wel geheimen die je beter met anderen kunt delen en dat zijn geheimen die je in je geestelijke ontwikkeling beperken, zoals seksueel misbruik. En er is ook een groep mensen voor wie het wel slecht is om geheimen te koesteren: de binnenvetters. Uit Wismeijers onderzoek bleek dat binnenvetters die hun geheimen niet deelden, slechter sliepen en angstiger en somberder waren dan mensen met een open karakter. Ook hadden ze meer last van gezondheidsklachten. „Altijd alles geheim houden is slecht voor een mens. Het is bevrijdend om zo nu en dan je kwetsbaarheid te tonen, als je de mensen aan wie je je geheim opbiecht maar zorgvuldig uitzoekt. En vaak blijkt dan dat het geheim dat jouw leven overschaduwt niet zo erg is als je dacht.”

Uit Wismeijers onderzoek bleek verder dat werkelijk alles een geheim kan worden en dat elk geheim, hoe klein ook, de potentie heeft om iemands leven volledig te beheersen. Zo kent Wismeijer een volwassen man met een goede baan, die heeft beloofd niet meer te roken. Maar hij rookt stiekem toch en daar gaat hij elke dag onder gebukt. „Geheimen kunnen enorme gevolgen hebben. Er zijn mensen die zelfmoord hebben gepleegd omdat ze niet met een geheim konden leven. Opvallend is dat mensen juist voor hun levenspartner veel geheimen hebben. En dan gaat het niet alleen om ontrouw. Er zijn mensen die voor hun geliefde verzwijgen dat ze hiv hebben of dat er kanker bij hen is geconstateerd. Of ze houden angstvallig geheim dat ze hun opleiding nooit hebben afgemaakt. Volgens Wismeijer komt dat doordat juist je levenspartner je het meest kan kwetsen. „We zijn allemaal bang om afgewezen te worden en dat is de reden waarom we dingen geheim houden. Maar vaak blijken mensen heel vergevingsgezind.”